امید است به همت همه ملت، اقشار همه ملت، عشایر محترم ایران ، تمام اقشار ملت این بار سنگین به منزل برسد

— امام خميني(ره)
چهارمحال و بختیاری پایتخت زیبایی‌های طبیعی ایران؛

براساس طبقه‌بندی IUCN ۱۴ گونه گیاهی و ۱۳ گونه جانوری استان در معرض خطر و احتمال بالای انقراض قرار دارند.
گونه‌های زیستی و جانوری از آغاز پیدایش حیات تاکنون همواره در حال انقراض بوده‌اند. در طول تاریخ کره زمین شاهد ۵ دوره به نسبت کوتاه بوده که در این دوره‌ها نرخ انقراض گونه‌ها بسیار زیاد بوده اما طی ۴۰۰ سال گذشته نرخ انقراض جانوران در خصوص پرندگان ۱۲۸ برابر و پستانداران ۱۷۶ برابر در مقایسه با استاندارد بلندمدت افزایش یافته است.

مدیرکل حفاظت محیط زیست چهارمحال و بختیاری :

چهارمحال و بختیاری به دلیل دارا بودن حدود ۸۷ درصد از اکوسیستم کوهستانی، وجود گونه‌های گیاهی و جانوری متعدد و متوسط ۲۸٫۳ درصد گونه بومی در میلیون هکتار بالاترین میزان گونه‌های بومی ایران را دارد.

۲۹۴ گونه جانوری از ۱۸۵ جنس و وابسته به ۹۰ خانواده در استان شناسایی شده است، ۷۰ گونه پرنده معادل۳۲٫۶  درصد، ۳۵ گونه خزنده معادل ۱۷٫۱ درصد، ۲۲ گونه ماهی معادل ۱۲٫۲ درصد، ۶۲ گونه پستاندار معادل ۳۲ درصد و ۲۵ گونه دوزیست معادل ۲۵ درصد از گونه‌های جانوری کشور در استان شناسایی شدند.

کاهش شدید گونه‌های جانوری در طی سالیان اخیر در استان براساس طبقه‌بندی: IUCN، ۱۳ گونه معادل ۸٫۵ درصد از گونه‌های جانوری استان در لیست گونه‌های سرخ کشور قرار دارند.

گونه‌های جانوری در خطر انقراض استان شامل پلنگ، کرکس، اردک سفید، کل و بز، خفاش نعل اسبی مدیترانه‌ای، خفاش انگشت دراز، خفاش نعل اسبی محلی، دلیجه کوچک، شاه باز، اردک مرمری، لاک پشت مَهمیزدار غربی، شاه روباه و قورباغه درختی است.

۱۴ گونه گیاهی با ارزش در معرض خطر نابودی

محقق بخش تحقیقات مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی چهارمحال و بختیاری : با توجه به تنوع گیاهی بالای استان  تاکنون ۱۵۰۰ گونه گیاهی در استان شناسایی شده است.

وی با اشاره به اینکه ۱۴ گونه گیاهی استان در معرض خطر انقراض هستند، گفت: گونه‌های گل نرگس گونه تازتا، کرفس کوهی، کرفس سفید، مرزه کلاری و لاله واژگون زاگرسی با یک درجه حفاظت بالاتر در طبقه EN (احتمال بالای انقراض) و چشم ونوس، بومادران بختیاری، موسیر، رازیانه کوهی غشائی، باریچه، آنقوزه، عروس سنگ زردکوهی، عروس سنگ زاگرسی و زرین گیاه با یک درجه حفاظتی پایین‌تر در طبقه VU (احتمال بالای تهدید و در خطر بودن) هستند.

بر اساس تحقیقات انجام شده در سال‌های ۸۷ تا ۹۰ با مشارکت دکتر ولی الله مظفریان، استاد دانشگاه و محقق بیش از ۱۰۰ گونه گیاهی استان که در گذشته به ثبت رسیده تاکنون مشاهده نشده است، با تحقیقات انجام شده توسط دکتر مظفریان به علت عدم تحرک گونه‌های گیاهی نمی‌توان با قطعیت گفت که این گونه‌ها منقرض شدند.

گونه “مرزه کلاری” با سطح وسعت کمتر از ۵۰۰ متر مربع از گونه‌های بومی استان است که در هیچ جای دنیا مشاهده نشده است،  این گونه بومی کشور به علت چرای بی‌رویه دام در حال انقراض و متأسفانه تاکنون هیچ اقدامی از سوی مسئولان در راستای احیای این گونه با ارزش انجام نشده است.

گونه موسیر در استان احیا می‌شود

با تبلیغات مرکز تحقیقات و حمایت منابع طبیعی، مزارع دیم رها شده که اثرات مخربی بر اکوسیستم محیط زیست دارند با کشت، گونه موسیر احیا می‌شود، با اجرای این روش گونه موسیر و مزارع غیر قابل کشت احیا می‌شوند.

می‌توان با ترویج این طرح از انقراض دیگر گونه‌ها از جمله کرفس کوهی و باریچه با کشت بذر در مزارع بایر جلوگیری کرد.

عدم آگاهی کشاورزان از روش‌های کشت و کمبود امکانات و توان مالی آن‌ها از مهم‌ترین عوامل تأثیرگزار بر جلوگیری از احیای این گونه‌ها است مسئولان می‌توانند با کمک مالی به کشاورزان زمینه احیای گونه‌های با ارزش در معرض نابودی را فراهم کنند.

طرح واگذاری مدیریت کوچ به عشایر استان

شیرمردی محقق مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی چهارمحال و بختیاری : قبل از انقلاب مدیریت کوچ با توجه به شرایط آب و هوایی و پوشش گیاهی منطقه از سوی ریش سفید و یا خان طایفه تعیین می‌شد اما پس از انقلاب عشایر در مورد تعیین زمان کوچ دچار سردرگمی شدند.

اجرای این طرح سبب تأخیر در زمان کوچ و ورود زود هنگام دام به مراتع می‌شود،  اگر دام زمانی که گیاه به بذر نشسته وارد مراتع شود، در اثر تردد دام بذر به زیر خاک خواهد رفت و سال بعد تراکم رویش گیاه افزایش می‌یابد.

عدم هماهنگی و همکاری دستگاه‌های اجرایی دخیل در حفاظت و بهر‌ه‌برداری از منابع از بزرگترین موانع بر سر راه احیای محیط زیست است احیای گونه‌های گیاهی و جانوری در صورت همکاری منابع طبیعی، محیط زیست، میراث فرهنگی و امور عشایری محقق می‌شود وتا زمانی‌که هر یک از دستگاه‌ها تنها در حوزه خود بدون توجه به حوزه دیگر دستگاه‌ها فعالیت کند محیط زیست استان هر روز بیشتر به سمت نابودی خواهد رفت.

کاهش تنوع زیستی و جانوری استان در اثر ۵ عامل اساسی است، تخریب و از بین رفتن زیستگاه‌های طبیعی در اثر توسعه فعالیت‌های کشاورزی، جنگل‌داری و توسعه نواحی شهری، حضور دام بیش از ظرفیت در زیستگاه‌های حیات وحش، شکار غیرقانونی و وجود سلاح‌های غیرمجاز، عدم رعایت حق آبه ضروری برای حفظ تعادل محیط زیست در رودخانه‌ها و تالاب‌ها است.

تغییرات آب و هوایی، اشکال مختلف آلودگی، بهره‌برداری بیش از حد و ناپایدار، جزیره‌ای شدن زیستگاه‌ها، عدم وجود قوانین و مقررات کافی، عدم توجه به ارزش‌های گوناگون حیات وحش در برنامه‌ریزی‌های توسعه، زنده‌گیری و تجارت غیرقانونی گونه‌های جانوری، بهره‌برداری بی‌رویه از منابع آبی و تهدید تالاب‌ها، گونه‌های مهاجم بیگانه که به صورت عمد یا تصادفی در محیط‌های جدید به رقابت با گونه‌های بومی پرداخته یا آن‌ها را شکار می‌کنند و در برخی موارد به دلیل عدم امکان سازگاری با گونه‌های بومی منجر به کاهش گونه‌ها می‌شوند از دیگر عوامل تخریب و نابودی محیط زیست طبیعی استان هستند.

تهیه برنامه‌های مدیریت مناطق تحت مدیریت و اقدامات اولیه برای اجرایی نمودن آن‌ها، پیگیری درباره توسعه و بکارگیری توسعه تکنولوژی‌های نوین برای مدیریت و حفاظت گونه‌های جانوری، سرشماری و پایش مداوم حیات وحش در مناطق تحت مدیریت، پیشگیری از بیماری‌های حیات وحش و پایش مستمر در خصوص جلوگیری از شیوع بیماری‌ها، جلوگیری از ورود گونه‌های جانوری غیربومی مهاجم به اکوسیستم، استقرار مدیریت زیست بومی در تالاب‌های استان، شناسایی گونه‌های گیاهی و جانوری و زیستگاه‌های آن‌ها و معرفی مناطق جدید جهت ارتقاء به مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست، معرفی تالاب‌های دارای ارزش جهانی به کنوانسیون رامسر جهت قرارگیری در لیست این کنوانسیون، معرفی مناطق دارای ارزش جهانی بالا در لیست مناطق حفاظت طبیعی – زیستی جهان، اعلام نظر درباره استقرار واحدهای صنعتی و خدماتی و پایش مداوم جهت جلوگیری از تخریب و آلودگی زیستگاه‌ها از جمله اقدامات انجام شده در راستای حفظ محیط زیست طبیعی استان است.

گزارشی از سپیده شفیعی‌نژاد

دسته ها : محیط زیست

ارسال یک پاسخ