روستاهای ما باید مراكز فعال كار و تلاش و پر از نعمت باشند و زنها نیز در كنار مردها می بایست تمام تلاش خود را به هر شكل ممكن در دوران سازندگی بكار گیرند و هیچكس نباید بیكاری را بر خود بپسندد ./ مقام معظم رهبری حضرت آیت ا… خامنه ای

با اجازه بزرگ‌ترهای فامیل

تنوع بالای قومیتی در ایران تعداد بسیاری آیین‌های جذاب و دیدنی را به این سرزمین هدیه داده است،

 آیین هایی که گاه با خاستگاهی مشترک، تفاوت هایی شیرین در اجرا دارد. یکی از این آیین ها هم که در تمام قومیت ها و گوشه و کنار ایران پراکنده است، آیین ازدواج و مراسم عروسی است که در هر خطه ای از این سرزمین پهناور به واسطه رسوم و قوم خود شکل متفاوتی به خود گرفته است و قابلیت این را دارد که به عنوان جاذبه گردشگری برای مردم شهرنشین یا به اصطلاح متمدن مطرح شود. در این شماره نگاهی داریم به برخی از این آیین ها در گوشه گوشه ایران زمین.

جشن رنگ ها در کردستان

 هر چند در بیشتر مناطق ایران کمتر این رسوم اجرا می شود اما هنوز هم می توان اجرای این آیین ها را در مناطقی از کردستان دید.یکی از شیرین ترین و شادترین آیین های آنها آیین ازدواج است. این مراسم شامل نامزدی، روباز کردن، خرید لباس عروس، عقدکنان، تعیین زمان عروسی، حنابندان، حمام بردن عروس و شب عروسی است که هر قسمت آن با هلهله، شادی و خواندن ترانه و سرود و رقص همراه است. مراسم عروسی بویژه در میان عشایر جلوه ای از رنگارنگی لباس زنان را که مملو از طلب شادی مردم و بویژه زنان عشایر است نشان می دهد.

کردها عروسشان را «بوک» می خوانند و به داماد «زاوا» می گویند. در گویش شیرین کردی مهریه ای که از طرف خانواده داماد به خانواده عروس داده می شود «نخت» (به فتح نون) و شیربها «نزت» نام دارد و همچنین فرد همراه داماد که همان ساقدوش است را کردها «برازاوا» (برادر داماد) می نامند. معمولا مراسم عروسی در کردستان سه تا هفت روز در منزل داماد طول می کشد. در شب عروسی یک بانوی مسن به همراه عروس فرستاده می شود تا همدم وی باشد که به آن «سرسپی» می گویند. در این مراسم رقص های بومی اجرا می شود و عروس و داماد هرکدام وارد حلقه رقص و «سرچوپی» که همان سردسته گروه رقص است، می شوند.

از «باترمه» تا «گنگش گیجه»

خراسان شمالی همچون دیگر مناطق ایران آداب ویژه ای برای مراسم ازدواج دارد. یکی از این قوم های این منطقه که مراسم عروسی شان هنوز با همان شور و حال قدیم برگزار می شود ترکمن ها هستند. در جامعه ترکمن معمولا پدر برای پسرش زن انتخاب می کند و قراردادهای مربوط به ازدواج را انجام می دهد. شیربها نیز به وسیله پدر داماد به پدر عروس داده می شود. معمولا عمه های پسر همراه با هدایایی (شیرینی یا روسری و چارقد و البته نان) که برای عروس است به خواستگاری می روند. پدر عروس نیز گوسفندی را قربانی کرده و با گوشت آن غذایی به نام «باترمه» درست کرده و از مهمانان و نیز چند نفر از همسایگان پذیرایی می کند. پدر عروس با انجام این عمل موافقت خود را با عروسی اعلام می کند. پس از آن روزی را برای بله برون انتخاب می کنند که در آن مقدار جهیزیه، شیربها و نحوه برگزاری جشن تعیین می شود که این مراسم در گذشته ایستماق و حالا «شب جواب» می گویند. روز مراسم زنان و دختران همراه با دست زدن و خواندن آواز (لاله شاد) که در وصف عروس و داماد است، به خانه عروس می روند. آنجا نیز نغمه های لاله خوانی ادامه دارد. در آستانه مراسم عروسی یک آیین دیگر به نام « قوده بولمه» برگزار می شود که برای عروس لباس، طلا و جواهرات و روسری و چارقد به همراه شیرینی های محلی برده می شود. شب پیش از عروسی به نام «گنگش گیجه» یا شب مشورت نامیده می شود که افراد فامیل در خانه داماد جمع شده و برای عروسی برنامه ریزی می کنند.

عروسی لرها

در میان اقوام لر، معمولا رسم بر این است که زنان فامیل دختری را برای پسر انتخاب می کنند و چند بار به خانه دختر رفت و آمد می کنند تا حرکات و رفتار او را در برخورد با مهمان و خانواده اش مورد ارزیابی قرار دهند. پس از آن نوبت به آمد و شد ریش سفیدان است. پس از این مرحله خانواده عروس نیز شرط های خود را برای قبول این وصلت اعلام کرده و خانواده داماد بعد از چند روز رضایت خود را به خانواده عروس اعلام می کند. یکی از آداب ویژه مردم لر که در آیین های عروسی مردم این دیار رایج است رقص و پایکوبی به همراه بازی های سنتی و محلی است. ساز و سماع، کمانچه و تنبک از آلات موسیقی است که در آیین عروسی لرها از آن استفاده می شود.

«شب یکجایی» بلوچ ها

براساس رسم بلوچ ها می توان در عروسی های کنونی نیز هشت مرحله را دید. «گِندونِن» (به کسر گاف و نون)، «هِبَرجنی» که به نوعی همان بله برون است. «بربند مال» که مراسمی برای تعیین مال عروس و مهریه است. «جُل بندی» که در آن عروس برای رفتن به مراسم عروسی بست می نشیند و نباید کسی او را در این مدت ببیند. «حِنا دوزوکی» که حنابندان غیررسمی پیش از شب حنابندان است. «حِنا راستکی» که مراسم حنابندان اصلی است. «سرآپی» یا «سرآب» و «مشاطه» که به آماده کردن عروس و داماد مربوط است و سرانجام «شب یکجایی» که در آن داماد و عروس یکخانه می شوند و زندگی مشترک از این نقطه آغاز می شود.

نهال همراه عروس گیلانی ها

عروسی در مناطق شمالی ایران به رسم و رسوم سابق برگزار می شود و هنوز هم می توان خانواده هایی را یافت که بر طبق آیین و سنت پیشینیانشان پیوند زناشویی می بندند. در گیلان بویژه در مناطق روستایی پیوند دو خانواده اصولا با یاری و همکاری در کار و زندگی آغاز می شود. تاملی در قسمت های مختلف این مراسم نشان می دهد که اگر چه از نظر مالی داد و ستدهایی در قالب هدایای مختلف بین دو خانواده صورت می گیرد که البته بخش عمده آن جنبه کمک به عروس و داماد را دارد اما همکاری های افراد بسیار چشمگیر است. پسران در شالیکاری، درو شالی، کلش ریختن بام خانه ها، درو گندم و دیگر کارهای کشاورزی و باغداری، دامداری، نوغان داری و … که بر عهده مردان است به کمک پدر نامزد خود به اصطلاح به یاوری می روند. دامادها معمولا این کار را بعد از ازدواج نیز ادامه می دهند.

در شرق گیلان اما رسمی برای عروس است به این شکل که نهالی را که از خانه پدر عروس کنده اند همراه او می کنند و این نهال را عروس و داماد با هم در خانه داماد می کارند. در بعضی از روستاهای غرب و شرق گیلان مادر عروس پای خروسی را که از مادر داماد گرفته با رشته های رنگین ابریشمی به پای مرغ می بندد و آن مرغ و خروس را با عروس همراه می کنند تا در خانه داماد بند از پای آن برگیرند و در لانه ای که آماده کرده اند جایشان دهند.

 

دسته ها : آداب ورسوم

ارسال یک پاسخ