این عشایر ما در اطراف ایران پشتوانه های استقلال ایران بودند

— امام خميني(ره)

 

بیات قبیله ترک‌تبار از قبایل بیست‌ودوگانهٔ اُغُز یا غُز پراکنده در ایران، افغانستان، ترکمنستان، ازبکستان، جمهوری آذربایجان، ارمنستان، ترکیه، سوریه و عراق است. واژهٔ بیات که به صورت بایات هم ضبط شده به معنای بادولت و پرنعمت است.

 ترک‌ها با شش طایفه که عبارتند از: افشار، بیات و دنبلى – قاجار و قجر – شقاقى – زنگنه – قراگوزلو و شاهسون.

قوم بیات (ترکی آذربایجانی: Bayatlar) یکی از اقوام ترک ایرانی است که در نقاط مختلفی سکنی گزیده‌اند و مخلوطی از گروه قومی ترک‌های آذربایجانی و ترکمن‌ها می‌باشند.

مرتضی‌قلی بیات ملقب به سهام السلطان ازنخست‌وزیران ایران و نماینده چند دوره مجلس شورای ملی از اراک از طوایف بیات عراق عجمساکن در محال کزاز و کرهرود بود

تاریخچه

قوم بیات از اقوام تاریخی ترکان هستند و در نقاط متعددی از ایران از جمله خراسان، آذربایجان شرقی و غربی، اردبیل، زنجان، اراک، خمین، همدان، ملایر و فارس سکنیٰ گزیده‌اند.

شاخهٔ خراسانی قوم بیات در منطقهٔ سرولایت شهرستان نیشابور به مرکزیت روستای عبدالله گیو ساکن است.

این روستا در فاصلهٔ ۱۱۵ کیلومتری غرب شهر مشهد مرکز استان خراسان رضوی، و در سه‌راهی بین سه شهر بزرگ نیشابور، قوچان و سبزوار واقع است. فاصلهٔ این روستا از سه شهر فوق به ترتیب ۶۵، ۴۷ و ۹۰ کیلومتر است. کار مردم بیشتر کشاوررزی و اندکی دامپروری است. این روستا هم‌اکنون مرکز دهستان سرولایت از توابع شهرستان نیشابور می‌باشد و به علت مرکزیت محلی و دسترسی به سه شهر بزرگ اطراف، و همچنین دارا بودن زمین‌های مسطح و مناسب، از روستاهای مستعد پیشرفت برای انجام امورات اداری مردم دهستان‌ها و بخش‌های اطراف است.

قوم بیات زمان حمله مغول

در زمان حملهٔ قوم مغول به ایران، قوم بیات با جمعیتی در حدود ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ نفر که ۲۰۰٬۰۰۰ نفر مرد جنگجو را شامل می‌شدند با آن‌ها وارد جنگ شدند و پسر چنگیز خان مغول را کشتند. پس از آن چنگیز خان با تمام قوا به نیشابور حمله کرده بسیاری از آن قوم را به قتل رسانید. قوم بیات به کوه‌های اطراف نیشابور فراری شدند. یک گروه به سمت هند و افغانستان، یک گروه به سمت اصفهان، شیراز و اراک و گروهی دیگر به سمت آذرباییجان، سوریه و لبنان پراکنده شدند.

عده‌ای که به سمت شیراز رهسپار شدند در روستای بیدزرد (۱۵ کیلومتری شیراز-جهرم) سکنیٰ گزیده‌اند که نام خانوادگی آن‌ها بیات می‌باشد. بعد از انقلاب سفید محمدرضا شاه لقب خان برداشته شد.

به نوشتهٔ کتاب «تاریخ قوم بیات» اثر نادر بیات، قوم بیات ناحیهٔ خراسان، در زمان نادر شاه افشار از منطقهٔ کرکوک عراق کوچ کرده و در مناطقی از جلگهٔ نیشابور و به طور عمده در روستای «عبدالله گیو» و برخی از روستاهای همجوار آن ساکن گردیده‌اند. قوم «بیات» از اقوام اصیل و تاریخی ایران است که در نقاط متعددی از ایران از جمله خراسان، زنجان، اراک، همدان و فارس سکنیٰ گزیده‌است.

۳ دیدگاه

  1. بیات مختاری گفت:

    باسلام بنده از بیات مختاری های نیشابور هستم و اگه کسی شجره نامه ای در اختیار داره خوشحال میشم اشتراک بذاره

  2. خان احمدی گفت:

    با سلام به شما اقای بیاتی من خودم از بیاتهای
    ایل قشقایی هستم در ایل قشقایی تیره های مختلفی
    می باشند که دارای اجاق بوده و هستند همچنین
    در ایل قشقایی چندین تیره بیات وجود دارد که
    هر کدام اجاق مخصوص به خود را داشته اند
    البته این تیره های بیات با هم و با دیگر بیاتهای
    خارج از ایل قشقایی عموزاده می باشند

  3. کرامت بیاتی گفت:

    با سلام در روستای اشکفتک از توابع شهرکرد استان بختیاری طایفه وجود دارد که فامیل بیاتی دارند و طبق اسناد و مدارک از ایل بزرگ قشقایی و بیات ترک میباشند . در صورت امکان تحقیقات بیشتری در این مورد انجام پذیرد زیرا در مقاله فوق هیچگونه مطلبی راجع به این فامیل ذکر نشده و ایشان نیز مطلبی در ارتباط با اجاق بیات که عنوان شده را نیز مدعی هستند که در این روستا اتفاق افتاده است قبلا از همکاری شما سپاسگزارم

ارسال یک پاسخ