عشایر در همه جاى کشور، از لحاظ فداکارى و شجاعت و شهامت، جزو بهترین افراد مردمند. هیچ‌کس شک ندارد که عشایر در راه اسلام و وطن اسلامى فداکارى کرده‌اند. هر کسى این را منکر بشود، منکر واضحات شده‌است./ مقام معظم رهبری حضرت آیت ا… خامنه ای

مجسمه آغوزخان

 

آغوز به قبایل ترکان اوغز (غز) اطلاق می‌شود.ایل‌های ترک اوغوز آسیای مرکزی از طریق فلات ایران در عصرهای متفاوتی به آذربایجان و آناتولی مهاجرت کردند. این مهاجرت‌ها که پیش از سلجوقیان آغاز شده بود تا پس از حمله مغول ادامه داشت.همبستگی‌های  نژادشناسی در دائرهالمعارف اسلام درباره طوایف نه گانه اوغوز، چنین آمده: غز لغت تازی است که به قبیله ترکان اوغوز اطلاق می‌شود. ظاهراً قوم بزرگی که در قرن ششم همه قبایل ساکن چین تا دریای سیاه را به صورت امپراطوری واحدی از صحرانشینان درآورد، بدین نام خوانده شده‌است. این قوم از طوایف متعدد مرکب بوده‌اند که از جهت کثرت عدد خانواده و وسعت اراضی با یکدیگر اختلاف بسیار داشته‌اند.مهمترین این طوایف عبارت بودند از طوایف نه گانه اغوز (تغز اوغز): اغوز، اویرات، آرلاد، جلایر، تاتار، قنقرات، قیات، کرائیت و مغول.

در نوشته‌های قرن هشتم اورخون هم از این قوم به نام تغز اوغوز (نُه اوغز) یاد شده‌است، بنابراین به نه قبیله اغوز، اویرات، آرلاد، جلایر، تاتار، قنقرات، قیات، کرائیت و مغول تقسیم می‌شدند.

نخست این قبایل باج گزار و فرمانبردار پادشاهان چین شمالی بودند. اولین کس که توانست یوغ بندگی و فرمانبرداری را بشکند «یسوگای» (یسوگئی) پدر چنگیز رئیس طایفه قیات بود. وی نه تنها توانست عده‌ای از طوایف مغول را به اطاعت درآورد، بلکه بعضی از طوایف تاتار را در مشرق منهزم ساخت و در جنگهای طوائف کرائیت نیز شرکت کردو پادشاه آن قوم را در برابر دشمنانش تقویت نمود و با او طرح اتحاد و برادری ریخت. پسر بزرگتر یسوگای که «تموجین» نام داشت، یعنی «آهنین» بعد از مرگ پدر جانشین وی شد و بزودی کلیه قبایل مغول و تاتار را تحت اطاعت درآورد و حتی بر قبایل مسیحی کرائیت نیز غلبه یافت و به «چنگیزخان» مشهور گردید. چنگیز در حدود ۶۰۰ هَ. ق. قبایل عیسوی «نایمان» را منقاد خود کرد و در سال ۶۰۳ هَ. ق. قوم «قرقیز» و پس از آن طوایف «ایغور» را به اطاعت درآورد. بعدها همه این اقوام را بنابر تسمیه جزء بر کل ابتدا تاتار و سپس مغول نامیدند.

آنچه نویسندگان مسلمان دوره‌های بعد درباره اوغوزخان و بیست و چهار قبیله اوغوز نقل کرده‌اند، از تاریخ غازانی است، بخصوص مورد تواریخ آل سلجوق، که مؤلف آن بلندپروازیهای خیالی چنگیزخان را از تاریخ غازانی گرفته و فقط اوغوزخان را به جای چنگیزخان نهاده، نمونه خوبی از این اقتباس است. یک دانشمند ترک که در اثر این تحریف دچار اشتباه شده نظر داده‌است که «مجموعه قوانین ترکان اوغوز» «مبنای یاسای معروف چنگیزخان» را برای ما به جای گذارده‌است. همچنین بین ترکمانان دریای خزر، اوزخان (به جای اوغوزخان) تا قرن نوزدهم میلادی به عنوان جد قومشان معروف بود.

همبستگی‌های زبانشناسی 

از نظر زبان‌شناسی شاخه ترکی اُغوز، شامل زبان ترکی ترکمنستان، ترکیه، جمهوری آذربایجان، آذربایجان ایران و افشار، کریم تاتار، قشقایی و ترکهای خراسان می‌باشد که شاخه جنوبی زبانهای ترکی و شامل ترکی استانبولی و ترکمنی و ترکی آذربایجانی است.

قبایل ترک آغوز

فهرستی از قبیله‌های قوم تاریخی اغوز یا غُز. اغوزها از مردمان ترک‌تبار بودند که در آسیای میانه زندگی می‌کردند.

  • قایی: قایی بر اساس افسانه‌های محلی یکی از قبایل بیست و دو گانه ترک‌های اغوز است. قایی فرزند ارشد گون خان و گون خان فرزند ارشد اوغوز خان بود.قایی به معنی محکم بوده و نام پرنده آنها شونقار (سنقر) بوده است.
  • بایات یا بیات: قبیله ترک از قبایل بیست و دوگانه اغز یا غز پراکنده در ایران، افغانستان، ترکمنستان، ازبکستان جمهوری آذربایجان، ارمنستان، ترکیه، سوریه و عراق است. واژه بیات که به صورت بایات هم ضبط شده به معنای بادولت و پرنعمت است. هم اکنون بازماندگان این قوم در بروجرد با نام بیات تله جردی زندگی میکنند
  • آلقراولی
  • قره‌اولی
  • یازیر
  • دوگر
  • دوردورغا
  • یاپرلی
  • افشار
  • قیزیق
  • بیگدلی: واژه بیگدلی به معنای «سخن بزرگان» است و قبیله بیگدلی به خاندان اولدوزخان از شاخه تیرخاکستری‌ها (بوز اوخ‌لار) در ایل اغوز تعلق داشت.در منابع و کتب ترک فرزندان اوغوزخان را ۶ نفر به نامهای گون خان، آی خان، اولدوز خان، گوگ خان، داغ خان و دنگیز خان آورده‌اند.اولدوز خان دارای ۴ فرزند به نام‌های افشار، قیزیق، بیگدلی و قارقین بود.
  • قارقین
  • بایندر
  • بچنه
  • چاوولدور
  • چبنی
  • سالور
  • ایمور
  • آلایونتلی
  • اوره‌گیر
  • ییگدیر
  • بوگدوز
  • بیرا
  • قینیق

ارسال یک پاسخ