شما عشایر محترم ایران و تمام اقشار ملت باید هوشیارانه توجه داشته باشید دست های خائن باز در زیر پرده مشغول فعالیت هستند

— امام خميني(ره)

 

اهمیت مرتع

از دیدگاه جغرافیائی، جامعهٔ کوچ‌نشین، بیش از جامعه یکجانشین (شهرى و روستائی) با محیط‌زیست خود، رابطهٔ متقابل دارد. این رابطه انسان و محیط، در جامعه کوچ‌نشین، رابطه‌اى تنگاتنگ است. مرتع، که پس از عوامل انسان و دام، در مرتبهٔ بعدى اهمیت قرار دارد، عاملى طبیعى است که محیط‌زیست به انسان کوچ‌نشین هدیه داده است. بدون وجود مرتع، کوچ‌نشینى پدید نمى‌آمد. پدیدهٔ مهم و تاریخى کوچ‌نشینى که نقش بسیار حساسى در تاریخ کشور ما داشته است، با بهره‌گیرى از توان محیط‌زیست و اقلیم مناسب امکان‌پذیر شده است.

تغییر شرایط محیط‌زیست در طى سالیان دراز، تغییرات عمده‌اى را از جامعه کوچ‌نشین کشور به‌وجود آورده‌ است، کاهش تعداد جمعیت جامعهٔ عشایرى کشور و نیز کاهش نسبت جمعیت عشایرى نسبت به جمعیت کل کشور و روند نزولى آن از ابتدا قرن حاضر تاکنون، نشانه‌اى از کاهش منابع طبیعى قابل بهره‌بردارى (عمدتاً مراتع) و به تبع آن کاهش تعداد دام و در نتیجه تقلیل جمعیت عشایرى کشور بوده است.

رابطه منابع طبیعی وکوچ نشینان

منابع محدود، تعداد محدودى از جمعیت دام را مى‌تواند تغذیه کند. بنابراین در بهره‌بردارى از منابع طبیعی، محدودیت‌هائى براى انسان کوچ‌نشین به‌وجود آمده است. از طرفی، افراد در بهره‌بردارى بى‌رویه از منابع طبیعی، سبب به‌هم خوردن تعادل اکولوژیکى محیط‌زیست و در نتیجه محدودیت در بهره‌بردارى از آن شده است. برهم خوردن تعادل بین عوامل محیط‌ طبیعى (انسان و محیط)، به نابودى هر یک از دو طرف یا در نهایت به نابودى هر دو مى‌انجامد.

زندگى عشایر بختیارى به‌نحوى تنظیم شده که در روند خود ضایعات و مواد آلوده‌اى از خود به‌جاى نمى‌گذارد. سوخت مورد مصرف خانوارها از طبیعت پیرامون زندگى آنان تأمین مى‌شود. عمده‌ترین ماده سوختى را مواد گیاهى تشکیل مى‌دهد. مواد پس از سوختن، از خود خاکستر برجاى مى‌گذارند، و در صورت رها شدن در طبیعت، آلودگى به‌وجود نمى‌آورد.

مقایسه زندگی عشایری وشهری دراستفاده از طبیعت 

در زندگى کوچ‌نشینی، لوازم بسته‌بندى کالاها از قبیل پلاستیک، کاغذ، مقوا، حلبى و غیره وجود ندارد و در صورت وجود مقدار آن بسیار ناچیز است. روغن مصرفى خانوارها توسط خود آنان تهیه شده و در پوست حیوانات بایستى خیک باشد (مشک) نگهدارى مى‌شود. ظروف نگهدارى پنیر، ماست، روغن و آب، همگى از پوست تهیه مى‌شود که در صورت غیرقابل استفاده بودن و رها شدن در طبیعت، تجزیه شده و محیط‌زیست را آلوده نمى‌‌سازند.

لوازم زندگى از قبیل چادر، انواع نخ و ریسمان، پوشاک و زیرانداز، همگى از مواد طبیعى تهیه مى‌شوند و در صورت رها شدن در طبیعت، لطمه‌اى به محیط‌زیست وارد نمى‌سازند. در زندگى کوچ‌نشینان بختیارى به غیر از ظروف چاى‌خوری، اغلب ظروف تهیهٔ غذا غیرشکننده بوده و سال‌ها مورد استفادهٔ خانوار قرار مى‌گیرد.

برخلاف جوامع شهرى و روستائی، عشایر در محیط خود زبالهٔ چندانى تولید نمى‌کند، در صورت تولید به‌علت اینکه اغلب از مواد طبیعى هستند ضایعاتى براى محیط‌زیست به‌وجود نیاورده و آثار سوئى از خود به‌جاى نمى‌گذارند. باقى‌ماندهٔ غذا، از قبیل خرده نان، استخوان، ته ماندهٔ غذا و غیره، توسط ماکیان، پرندگان وحشی، سگ و غیره به مصرف مى‌رسند. پس از کوچ خانوارها، در پیرامون چادر، زباله‌اى به چشم نمى‌خورد، به‌علت عدم استفاده از توالت در زندگى کوچ‌نشینان بختیاری، فضولات انسانى نیز در یکجا انباشته نمى‌شود و به‌علت پراکندگى آن، به‌عنوان کود، مراتع را بارور مى‌سازد (البته این مورد سبب شیوع بیمارى‌هاى انگلى و بعضى از امراض در منطقه مى‌شود که باید از لحاظ بهداشتى مورد بررسى قرار گیرد).

از نظر زندگى روزمره، کوچ‌نشینان در محیط‌زیست پیرامون خود، آلودگى به‌وجود نمى‌آورند، لیکن تخریبى که این جامعه بر محیط خود وارد مى‌آورد، بیشتر مربوط به تخریب فیزیکى و طبیعى است و آلودگى شیمیائی، بسیار ناچیز و قابل صرف‌نظر کردن است.

ارسال یک پاسخ