برادران من ! امروز روز اختلاف نيست، امروز روز اين است كه همه با هم پيوسته بشويد ،همه با هم برادروار از كشور خودتان دفاع كنيد

— امام خميني(ره)

Image result for ‫بهمئی ها‬‎

ایل بهمئی یک مجموعه پدر تبار است و در نهایت از نظر نسب شناسی به یک نیای مشترک می رسد. 

« بهمن » جد مشترک بهمئی ها دارای ۲ فرزند سرشناس و مهّم به نامهای احمد و مُهْمَد (مُحَمَّد) بوده است

هر کدام پایه گذار یک تیره بزرگ در ساختار کنونی ایل بهمئی شده اند. به گونه ای که طوایف احمدی و مهمدی نام تیره خود را از جد مشترکشان به ارث برده اند.

البته ممکن است بهمن فرزندان دیگری هم داشته امّا به دلایل مختلف مانند مرگ، نداشتن اولاد، عدم شهرت کافی و غیره از گردونه مناسبات ایل خارج شده باشند و یا فرزندانشان زیرمجموعه یکی از دو برادر مهّم تر قرار گرفته باشند.

نمودار درختی طوایف بهمئی

احمد نیز دارای ۲ فرزند به نامهای جلال و بیژن بوده است و هرکدام پایه گذار یک طایفه بزرگ در تیره احمدی گردیده اند.

طایفه جلالی دارای ۴ طایفه و طایفه بیژنی دارای ۱۱ طایفه می باشد.

البته باید گفت برخی از طوایف از نظر نژادی جزو طایفه دیگری هستند امّا به دلایل گوناگون از جمله مشارکت فعال در امور ایل و ظهور در عرصه های جدید، خود بعنوان یک طایفه جدید در ساختار ایل بهمئی سربرآوردند.ب

عنوان مثال طایفه بَندری از نظر نژادی جزو طایفه بیجنی می باشد ولی به دلیل اینکه جدشان به بنادر رفت و آمد داشته و در آن زمان حضور در مناطق شهری امر برجسته ای بوده است، تشکیل یک طایفه جدید بنام بندری را داده اند. از نظر جغرافیایی، مکان اولیه سکونت بهمئی ها در نواحی تنگ لیراو کنونی بوده امّا به علّت رشد جمعیت و کمبود چراگاه و مراتع برای دامداری، بتدریج تعدادی از بهمئی ها در مناطق اطراف پراکنده گردیدند. بر همین اساس احمدی ها با گذشتن از کوه سیاه و سفید در جنوب خاک کنونی بهمئی مستقر شدند.

محل سکونت

مراکز عمده سکونت طوایف احمدی در شهرستان بهمئی در استان کهگیلویه بویراحمد است. همچنین تعداد قابل توجهی از احمدی ها در بخش تشان از توابع شهرستان بهبهان و شهرستان رامهرمز در استان خوزستان ساکن هستند.

جلالی 

طوایف جلالی بیشتر در شهرستان بهمئی به مرکزیت شهر لِکَکْ (لیکَکْ) ساکن هستند. البته دهه هایی از طایفه باولی در بخش تشان از توابع شهرستان بهبهان ساکن هستند که به باولی های پاریابی معروف می باشند. همچنین تعدادی از شُوْسِنی ها در بخشهایی از استان خوزستان از جمله روستاهای دِه صَفَر، دِه کُلو و هفت تپه در مسیر جاده بهبهان به رامهرمز سکونت دارند.

بیژنی

بیژنی ها نسبت به جلالی ها بیشتر پراکنده گردیدند. طوایف بیژنی علاوه بر شهرستان بهمئی، در بخشهایی از استان خوزستان حضور دارند. بعنوان مثال شاخه هایی از طوایف گُهرلی، بُلُواسی، بالیاوی، ویسی، غیبی، شه مَصیری و تاکائیدی در روستاهای ابوالفارس، بن رشید، دوکهک، باصدی، جوبجی، دِه صَفَر، کُهله، بنه قیطاس، بنه عسکر، بنه عباس، سرجوشر، آبلش و روستای ویسی گُل زرد ساکن هستند.

مهمدی

تیره مُهْمَدی نیز دارای ۹ طایفه بزرگ می باشد و در این میان طایفه علاءالدینی از نظر جمعیت، بزرگترین طایفه مُهْمَدی است به طوری که می توان آن را یک تیره هم به حساب آورد. مُهْمَدی ها بیشتر در شمال خاک بهمئی سکونت دارند و مرز طبیعی آنها با طوایف احمدی، دو رشته کوه عظیم سیاه و سفید است. (برای درک بهتر موضوع به پُست “جغرافیای ایل بهمئی” مراجعه شود)

نوروزی

تیره نوروزی و بخشهایی از طوایف عالی مُهْمَد، مُهْمَدمیسا، نَریمیسا و کَمایی در شهر دیشموک و توابع آن مستقر هستند. شایان ذکر است تعدادی از عالی مُهْمَدها در بخشهای دَرْغَک و اِسفندان واقع در جنوب و جنوب غربی دیشموک ساکن می باشند.

خلیلی

طوایف خلیلی، کلاه کج و بُناری بهمراه شاخه هایی از طوایف کمایی، مُهْمَدمیسا و نَریمیسا در مناطق وسیعی از شمال غرب و غرب خاک بهمئی و همچنین توابع شهرستانهای باغملک و رامهرمز در مجاورت طوایف جانَکیِ ایل بختیاری از جمله شهر صِیدون و باغملک و بخشهای واجِل، تلاوَر، گندمکار، سرقوچ، سردره، شاهزاده عبدالله، دره بَنیاب، سولک، چاردره، رودزیر، رودزرد، زیرزرد، مِیْداوود، سرله، پتک جلالی، دیدونی، شاه ابوالقاسم و … استقرار یافته اند.

علاءالدین

طوایف علاءالدینی هم شامل ۶ طایفه بزرگ به نامهای دهه (طایفه) شیخ، مَحْمَد، خاجَمیر، قنبر، میراَحمد و نعمت الله می باشند. هرچند که تا پنجاه سال گذشته، علاءالدینی ها بیشتر در شمال خاک بهمئی ساکن بوده اند امّا امروزه با پیشرفت وسایل ارتباطی و فراگیر شدن ارتباطات، بیشتر گستره خاک بهمئی از عَلاء، تنگ چویل، سَرپُر، سَردو و  دیشموک در شمال گرفته تا مُمْبی و ابوالفارس در جنوب خاک بهمئی و همچنین دالون در غرب و حتّی اخیراً شهر لِکَک (مرکز شهرستان بهمئی) سکونتگاه علاءالدینی ها شده است.

طوایف وابسته

این طوایف بیشتر در میان تیره احمدی سکونت داشته و دارند. اینان از نظر نژادی جزو فرزندان بهمن نیستند امّا در طول زمانهای مدید در کنار بهمئی ها زندگی کرده و به نوعی زیرمجموعه ایل بهمئی قرار گرفته اند.

همانگونه که در نمودار درختی می بینیم، بیشتر طوایف وابسته شامل شاخه هایی از سادات می باشند. محل عمده سکونت سادات در شهرستان بهمئی به مرکزیت شهر لیکک و بخشهای تابعه مُمْبی، امامزاده دو سیدا…، بَرم اَلْوان و کَت است. البته تعدادی از سادات رضاتوفیق در منطقه جولَکی واقع در استان خوزستان ساکن می باشند.

شیوخ بابااحمد اصالتاً عرب هستند امّا به دلیل سکونت در جوار بهمئی ها، فرهنگ، گویش و پوشش بهمئی را پذیرا شدند. محل معروف سکونتشان منطقه امامزاده بابااحمد واقع در شهرستان بهمئی است.

یوسفی

طایفه یوسفی نیز در اصل فرزندان یوسف، برادر بهمن (نیای بزرگ ایل بهمئی) هستند. یوسفی ها در گذشته دارای ساختار عشایری مستقل بوده اند، امّا به دلایل مختلف از جمله پراکندگی و به دنبال آن، ضعف و تحلیل ساختار ایلیاتی، به تدریج زیرمجموعه ایل بهمئی قرار گرفتند. محل عمده سکونت یوسفی ها در منطقه سرآسیاب یوسفی از توابع شهرستان بهمئی می باشد. البته هم اکنون تعداد زیادی از ایسوی ها از بخش سرآسیاب به شهر لیکک مهاجرت کرده و در آن ساکن شده اند. شایان ذکر است تعدادی از یوسفی ها در شهرستان بهبهان ساکن هستند.

برگرفته از:بهمئی دات کام

ارسال یک پاسخ