روستاهای ما باید مراكز فعال كار و تلاش و پر از نعمت باشند و زنها نیز در كنار مردها می بایست تمام تلاش خود را به هر شكل ممكن در دوران سازندگی بكار گیرند و هیچكس نباید بیكاری را بر خود بپسندد ./ مقام معظم رهبری حضرت آیت ا… خامنه ای

با عنایت به متمایز بودن وضعیت زندگی عشایر با جوامع شهری و روستائی که منبع اصلی در آمد خانوار جامع عشایری دامداری به صورت سنتی وابسته به مراتع می باشد و سالهاست که محدودیت منابع طبیعی به ویژه آب و مرتع حیات جامعه عشایری را تهدید می نماید علی الخصوص حوادث غیر مترقبه و نوسانات قیمت تولیدات عشایر ضربه مهلکی به پیکره اقتصادی عشایر وارد آورده است از طرفی از بین رفتن تشکیلات و قدرت سیاسی ایلات ، محدودیت و فرسایش مراتع ، محدودیت عوامل تولید و منابع معیشتی ، افزایش قیمت و شرایط خاص زندگی عشایر یعنی کوچندگی بین ییلاق و قشلاق استفاده از امکانات زیربنائی و رفاهی را با مشکل مواجه ساخته و چشم انداز آینده زندگی عشایر را تهدید می نماید این قشر زحمتکش و بی ادعا دارای قابلیتهای بالقوه و بالفعل در زمینه تولیدات دامی ، صنایع دستی و صنعت گردشگری است که در صورت ساماندهی می تواند موجب افزایش در آمد خانوارها عشایری شده و در امر ساماندهی به زندگی خانوارهای عشایری تاثیر بسزایی خواهد گذاشت . در جدول ذیل مقدار تولید گوشت ، شیر و پشم انواع دام برحسب جامعه عشایر استان و کل کشور در مقطع آماری  ۸۷ -۱۳۷۸ ارائه شده است .

مقدار تولید گوشت ، شیر و پشم انواع دام برحسب عشایر استان و کل کشور۸۷-۱۳۷۷ (تن)

شرح

استان اردبیل

کل کشور

۱۳۷۷

۱۳۸۷

درصد تغییر

۱۳۷۷

۱۳۸۷

درصد تغییر

گوشت

۹۶۸۰

۱۰۴۲۳

۶/۷

شیر

۳۲۷۶۵

۴۳۵۲۵

۳۳

۳۸۴۶۰۶

۳۳۰۳۵۷

۱/۱۴-

پشم

۱۶۰۰

۱۵۱۵

۳/۵-

۲/۱۵۱۳۷

۱۳۳۹۲

۵/۱۱-

ماخذ : مرکز آمار ایران

باتوجه به اطلاعات ارائه شده در جدول فوق مقدار تولید گوشت جامعه عشایر استان در سال ۱۳۷۷ به مقدار ۹۶۸۰ تن و در سال ۱۳۸۷ به مقدار ۱۰۴۲۳ تن بوده است در ضمن مقدار تولید شیر جامعه عشایر استان در دهه آماری ۸۷-۱۳۷۷ به میزان ۳۲ درصد افزایش نشان می دهد . همانطوریکه در قسمت تعداددام هم به آن اشاره شد در مقطع آماری سال ۸۷-۱۳۷۷ تعداد انواع دام جامعه عشایر استان  به ترتیب ۱۳۶۱۰۶۸ و ۱۳۵۴۰۸۴ راس بوده است که در این دوره ۵/۰ درصد کاهش نشان می دهد. اما با در نظر گرفتن واحد دامی بجای تعداد راس ، تعداد واحد دامی جامعه عشایر استان در این دوره آماری به ترتیب ۱۴۵۹۷۴۰ و ۱۴۷۳۴۸۲ واحد دامی بوده است که در این دوره ۹۴/۰ درصد افزایش نشان می دهد که این افزایش مربوط به دام سنگین ( گاو و گوساله ) بوده که موجب افزایش تولید گوشت به میزان ۴/۱ درصد و تولید شیر به میزان ۳۲ درصد شده است از طرف دیگر باتوجه به اینکه تعداد دام سبک (گوسفند و بره ) در دهه آماری ۸۷-۱۳۷۷ به میزان ۸/۱ درصد کاهش یافته است این کاهش دام در تولید پشم هم اثر گذاشته و در سال ۱۳۸۷ تولید پشم به میزان ۳/۵ درصد کاهش یافته است  .

براساس اطلاعات ارایه شده در جدول میزان تولیدات گوشت ، شیر و پشم جامعه عشایر استان در مقایسه با جامعه عشایر کل کشور بیشتر است به استناد همین جدول جامعه عشایر استان در سال ۱۳۸۷ حدود ۲/۱۳ درصد شیر و ۳/۱۱ درصد پشم جامعه عشایری کل کشور را به خودش اختصاص داده است در جدول ذیل مقدار تولید گوشت قرمز ، شیر و پشم به تفکیک جامعه عشایری و روستایی استان اردبیل و برحسب دوره آماری ۸۷-۱۳۷۷ نشان داده شده است .

مقدار تولید گوشت قرمز ، شیر و پشم به تفکیک جامعه عشایری و روستایی استان

۸۷-۱۳۷۷ ( تن )

شرح

سال ۱۳۷۷

درصد جامعه عشایری نسبت به کل استان (درصد )

سال ۱۳۸۷

درصد جامعه عشایری نسبت به کل استان (درصد )

روستایی

عشایری

روستایی

عشایری

گوشت قرمز

۴۰۵۹۶

۹۶۸۰

۲۴

۴۰۵۵۳

۱۰۴۲۳

۷/۲۵

شیر

۳۶۲۶۹۸

۳۲۷۶۵

۹

۴۱۴۳۸۰

۴۳۵۲۵

۵/۱۰

پشم

۱۶۰۰

۱۵۱۵

براساس اطلاعات ارائه شده در جدول فوق جامعه عشایر استان در سال ۱۳۸۷ حدود۷/۲۵ درصد گوشت قرمز و ۵/۱۰ درصد شیر کل استان را تولید کرده است .

عشایرا ستان با داشتن ۲۴ درصد واحد دامی استان و حدود ۶ درصد دام عشایر کشور ، یکی از تولید کنندگان عمده محصولات پروتئینی کشور در منطقه هستند و همچنین به دلیل داشتن پتانسیل های بالقوه در منطقه از جهت منابع آبی و خاکی (زراعت و باغ ) و  همچنین با تولید ۱۲۶۷۹ متر مربع فرش و ورنی و جاجیم  سهم بسزایی در تولید صنایع دستی و صادرات آن دارند . ارزش تقریبی کل تولیدات عشایری در سال جاری ۱۰۶۳۴۲۲ میلیارد ریال برآورد شده است  که سهم هر خانوار عشایری ( در آمد ناخالص ) حدود ۸۳  میلیون ریال می باشد .

تولیدات دامی عشایر

دام مازادو قابل عرضه به بازار:

شیوه خاص معیشتی عشایر به لحاظ وضعیت خاص زندگی آنها به شیوه سنتی وکوچگری بوده و هر ساله دارای کوچ بهاره و پاییزه هستند. در این کوچ دام عشایر به همراه آنان از ییلاق به قشلاق و بالعکس جابه جا می شوند. نظام کوچ تابع شرایط خاصی بوده و با توجه به ترکیب گله عشایری و شرایط زندگی آنان عشایر در نظام دامداری خود تقویم دامداری را طوری تنظیم می کنند که دام پرواری آنان مطابق با تقویم کوچ تعریف گردد. به عبارتی همزمان با فرارسیدن فصل کوچ عشایر،فصل عرضه دام مازاد عشایر به بازارهای مصرف فرا خواهد رسید.با توجه به اینکه در این فصل تعادلی بین عرضه و تقاضا وجود ندارد لذا اختلاف شدید قیمت بین عرضه و تقاضا ایجاد می شود که این قیمت فاحش به جیب واسطه ها و دلالان خواهد رفت . اقدامات اتحادیه و شرکت های تعاونی عشایری و همچنین امور پشتیبانی دام تا حدی جلوی این کار را گرفته است.

با توجه به اینکه شهرستان های  پارس آباد  و بیله سوار بیشترین تعداد عشایر را به خود اختصاص داده اند  ،دام مازاد و قابل عرضه این شهرستان ها  نسبت به سایرشهرستان ها بیشتر می باشد :

پارس اباد:۵/۴۹درصد     بیله سوار:۴/۲۱ درصد     مشگین شهر :۶/۸ درصد   گرمی ۲/۱۱ درصد   خلخال ۹/۲ درصد اردبیل ۱/۱ درصد  نیر ۱/۱ درصد.

با توجه به بررسیهای به عمل آمده توسط مدیریت امور عشایر استان در سال ۱۳۸۷میزان گوشت تولیدی از فروش دام  مازاد برابر با ۱۰۴۲۳ تن می باشد. که این مقدار تولیدات دامی برای جامعه عشایر استان ادبیل از محل فروش دام مازاد حدود   ۱۳۰۵۴۰۵ میلیون ریال (در امد ناخالص ) داشته است . در سال ۱۳۸۷ کل دام مازاد استان ۱۰۳۴۳۱۹ راس می باشد ، که ۴۱ درصد آن که بالغ بر ۴۳۰۹۱۸ راس می باشد ،توسط عشایر استان به بازارهای مصرف عرضه شده است در جدول ذیل میزان دام مازاد (قابل عرضه )عشایر استان اردبیل ارائه شده است .

یکی دیگر از پیشرفت های قابل مطرح در دامداری استان و به تبع آن در بین دام عشایر افزایش متوسط وزن لاشه در جند ساله اخیر بوده است .که این افزایش وزن لاشه در بین دامهای سنگین چشمگیر تر است که از عوامل اصلی آن میتوان به موارد ذیل اشاره نمود :

۱)جایگزینی دامهای بومی با دامهای اصلاح شده و دورگ.

۲)ترویج فرهنگ استفاده از تلقیح مصنوعی

۳)استفاده از کنسانتره به جای علوفه

۴)برگزاری دوره های آموزشی و ترویجی کاربردی درزمینه دام

۵)ارائه تسهیلات و خدمات بانکی جهت تبدبل واحد های سنتی به صنعتی و نیمه صنعتی

تعداد و وزن لاشه دام مازاد عشایر استان اردبیل

سال

گوسفند و بره

بز و بزغاله

گاو و گاومیش

تعداد (رأس)

وزن (کیلوگرم)

متوسط وزن و لاشه

تعداد (رأس)

وزن (کیلوگرم)

متوسط وزن لاشه

تعداد (رأس)

وزن (کیلوگرم)

متوسط وزن لاشه

۸۷

۳۷۰۲۱۰

۲۰۳۶۱۵۵۰

۲/۲۰

۵۰۶۴۸

۲۲۶۱۳۱۸۰

۱۵

۱۰۰۶۰

۶۱۴۶۶۶۰

۱۹/۲۱۷

تعداد و وزن لاشه دام مازاد استان اردبیل

سال

گوسفند و بره

بز و بزغاله

گاو و گاومیش

تعداد (رأس)

واحد

وزن (کیلوگرم)

واحد

متوسط وزن و لاشه

تعداد (رأس)

واحد

وزن (کیلوگرم)

واحد

متوسط وزن لاشه

تعداد (رأس)

واحد

وزن (کیلوگرم)

واحد

متوسط وزن لاشه

۸۲

۷۴۸۹۴۳

۵۹

۴۴۱۸۷۶۳۷

۵/۲۱

۱۶۱۰۲۲۷۵

۸۳۵۷۰

۴۷

۳۹۲۷۷۹۰

۱۴

۱۱۶۹۹۸۰

۱۳۹۵۴۸

۴۳۸

۶۱۱۲۲۰۲۴

۹۷/۱۵۴

۲۱۶۲۵۷۵۴

۸۳

۷۸۶۵۶۳

۵۱

۴۰۱۱۴۷۱۳

۷/۱۸

۱۴۷۰۸۷۲۷

۸۷۷۶۸

۴۷

۴۱۲۵۰۹۶

۱۴

۱۲۲۸۷۴۸

۱۶۰۴۶۷

۵۶۶

۹۰۸۲۴۳۲۲

۹۷/۲۰۰

۳۲۲۴۹۰۵۳

۸۴

۷۸۷۳۴۸

۵۲

۴۰۹۴۲۰۹۶

۱۹

۱۴۹۵۹۶۲۱

۸۷۸۵۵

۴۸

۴۲۱۷۰۴۰

۳/۱۴

۱۲۵۶۳۳۲

۱۵۸۶۴۵

۵۷۷

۹۱۵۳۸۱۶۵

۹۳/۲۰۴

۳۲۵۱۱۱۳۲

۸۵

۷۸۷۳۴۹

۵۳

۴۱۷۲۹۴۹۷

۴/۱۹

۱۵۲۷۴۵۶۷

۸۷۸۵۵

۴۸

۴۲۱۷۰۴۰

۵/۱۴

۱۲۷۳۹۰۳

۱۵۶۹۹۹

۵۸۹

۹۲۴۷۲۴۱۱

۹۹/۲۰۸

۳۲۸۱۱۲۴۶

۸۶

۷۸۷۳۴۹

۵۴

۴۲۵۱۶۸۴۶

۸/۱۹

۱۵۵۸۹۵۰۶

۸۷۸۵۵

۴۹

۴۳۰۴۸۹۵

۸/۱۴

۱۳۰۰۲۵۹

۱۵۹۷۳۴

۶۱۱

۹۷۵۹۷۴۷۴

۴۵/۲۱۳

۳۴۰۹۵۱۲۲

۸۷

۷۸۶۵۶۲

۵۵

۴۳۲۶۰۹۱۰

۲/۲۰

۱۵۸۸۸۵۴۴

۸۷۷۶۷

۵۰

۴۳۸۸۳۵۰

۱۵

۱۳۱۶۵۱۰

۱۵۹۹۹۰

۶۱۱

۹۷۷۵۳۸۹۰

۱۹/۲۱۷

۳۴۷۴۸۱۲۰

وضعیت واحدهای پرواربندی در مناطق عشایری استان :

با وجود زندگی مبتنی بر کوچ و شیوه سنتی فراهم شدن شرایط لازم به منظور استفاده عشایر از تسهیلات بانکی در زمینه های بهسازی و نوسازی اماکن دامی ، ایجاد واحدهای پرواربندی و بطور کلی تمایل عشایر جهت خروج ازحالت سنتی به حالت صنعتی و همچنین خشکسالی های اخیر و کمبود علوفه مراتع قشلاقی عشایر را به سمتی سوق داد که نسبت به احداث واحدهای پرواربندی اقدام کنند . بر اساس بررسی های به عمل آمده توسط امور عشایر استان از مجموع تولیدات گوشت جامعه عشایر ۱۸ در صد به روش صنعتی و در واحد های پرواربندی تولید شده است اجرای طرح اسکان و ساماندهی عشایر ، و همچنین اجرای دوره های آموزشی و ترویجی ، فنی و حرفه ای شرایط لازم جهت افزایش واحدهای صنعتی را در مناطق عشایری فراهم نموده است و پیش بینی می شود در سال های آتی این تعداد افزایش چشم گیری داشته باشد . در جدول ذیل تعداد واحد های پروار بندی دام سبک عشایر استان ارائه شده است.

تعداد پرواربندی دام سبک عشایر استان اردبیل

ردیف

شهرستان

خانوار بهره بردار

تعداد واحدهای پرواربندی

ظرفیت واحدهای پرواربندی

وزن لاشه (کیلوگرم)

میزان تولید (تن)

(گوشت تولیدی)

قیمت واحد (ریال)

(یک کیلوگوشت)

قیمت کل (میلیون ریال)

مدت زمان پرواربندی (ماه)

۱

گرمی

۳۵۰

۳۵۰

۱۰۰-۸۰

۱۸

۵۰۴

۹۰۰۰۰

۴۵۳۶۰

۴-۳

۲

بیله سوار

۱۲۵

۱۲۵

۴۰

۳۰

۱۵۰

۸۶۰۰۰

۱۲۹۰۰

۵/۳

۳

خلخال

۲۰

۲۰

۱۰۰-۵۰

۳۰

۴۰

۱۰۰۰۰۰

۴۰۰۰

۴-۳

۴

پارس آباد

۱۰۰

۱۰۰

۱۰۰-۸۰

۳۰

۳۰۰

۱۰۰۰۰۰

۳۰۰۰۰

۴-۳

۵

مشگین شهر

۵۰۰

۵۰۰

۸۰

۵/۲۲

۹۰۰

۹۵۰۰۰

۸۵۵۰۰

۴-۳

جمع کل

۱۰۹۵

۱۸۹۴

– مستندات ارسالی از امور عشایر شهرستان ها -۱۳۸۸

تولید  شیر

اهمیت تولید شیر بهداشتی و مصرف گسترده آن در بین خانوار های مختلف و همچنین نقش ارزنده آن در افزایش درامد سرانه خانوارهای عشایری و با توجه به این امر که در سال ۱۳۸۷ عشایر استان با تولید ۴۳۵۲۵ تن شیر از مجموع کل شیر تولیدی استان که ۴۱۴۳۸۰ تن می باشد ، ۱۰٫۵ درصد شیر تولیدی استان را به خود اختصاص داده ا ست .

در آمد حاصل از تولید شیر و فراورده های لبنی به طور متوسط در سال۵/۳۴میلیارد  ریال می باشد ، که سرانه در آمد ناخالص عشایر از تولید شیر ۲۷ میلیون ریال می باشد .عمده محصولات تولیدی از شیر خام شامل پنیر ، کره و کشک می باشد .در صورت برنامه ریزی دقیق تر واستفاده مطلوب تر از ابزارهای تولید ، این میزان قابل افزایش خواهد بود .

جهت تحقق این امر پیشنهاد می گردد :

۱- از پتانسیل های موجود در منطقه به خصوص کارخانه صنایع تبدیلی شرکت کشت و صنعت مغان در زمینه تبدیل این محصول ارزشمند به فراورده های شیری از طریق تجهیزات و تمهیدات اتحادیه و شرکت های تعاونی عشایری .

۲- اختصاص تسهیلات بانکی به امکانات دولتی در حد مقررات و خرید کامیون های یخچال دار و با استفاده از توان پرسنلی و تجهیزات اتحادیه به شرکت های تعاونی شیر تولیدی خانوارهای عشایری جمع اوری و از طریق عقد قراردادهای بلندمدت به کارخانجات صنایع تبدیلی استان های همجوار انتقال داده شود .

۳- از طریق ارائه تسهیلات به بخش خصوصی در مناطق عشایری کارخانجات تبدیلی کوچک با توجه به پتانسیل بالای مواد اولیه موجود در منطقه راه اندازی گردد و به هدف هر الاچیق یک کارگاه تولیدی ایجاد شود .

جدول تولیدات لبنی خانوار عشایری استان اردبیل

ردیف

نام محصول لبنی

نام ماده یا مواد اولیه

تعداد افراد شاغل

میزان تولید سالیانه (کیلوگرم)

هزینه تولید هر کیلوگرم

(ریال)

مبلغ فروش هر کیلوگرم (ریال)

درآمد سالیانه فروش

(میلیون ریال)

زن

مرد

*خود مصرفی

دگرمصرفی

۱

شیر خام

شیر

۲۱۰۱۷

۲۶۸۲۰

۱۰۸۸۱۲۳

۲۰۶۷۴۳۴۶

۶۸۰۰

۸۴۲۰

۱۷۴۰۷۸

۲

پنیر

شیر

۲۱۸۰۰۰۰

۳۲۵۰۰۰۰

۳۲۰۰۰

۵۰۰۰۰

۱۶۲۵۰۰

۳

کره

شیر

۵۹۴۶۵

۳۲۰۲۰

۴۵۰۰۰

۷۰۰۰۰

۵/۲۲۴۱

۴

کشک

شیر

۴۲۸۰۰۰

۲۳۰۰۰۰

۱۵۰۰۰

۲۵۰۰۰

۵۷۵۰

جمع کل

۲۱۰۱۷

۲۶۸۲۰

۳۷۵۵۵۸۸

۲۴۱۸۶۳۶۶

۹۸۸۰۰

۱۵۳۴۲۰

۵/۳۴۴۵۶۹

تولید شیر

سه شنبه, ۱۵ اسفند ۱۳۹۱ ۰۶:۱۵

منتشر شده در لبنیات

تولید  شیر

اهمیت تولید شیر بهداشتی و مصرف گسترده آن در بین خانوار های مختلف و همچنین نقش ارزنده آن در افزایش درامد سرانه خانوارهای عشایری و با توجه به این امر که در سال ۱۳۸۷ عشایر استان با تولید ۴۳۵۲۵ تن شیر از مجموع کل شیر تولیدی استان که ۴۱۴۳۸۰ تن می باشد ، ۱۰٫۵ درصد شیر تولیدی استان را به خود اختصاص داده ا ست .

در آمد حاصل از تولید شیر و فراورده های لبنی به طور متوسط در سال۵/۳۴میلیارد  ریال می باشد ، که سرانه در آمد ناخالص عشایر از تولید شیر ۲۷ میلیون ریال می باشد .عمده محصولات تولیدی از شیر خام شامل پنیر ، کره و کشک می باشد .در صورت برنامه ریزی دقیق تر واستفاده مطلوب تر از ابزارهای تولید ، این میزان قابل افزایش خواهد بود .

جهت تحقق این امر پیشنهاد می گردد :

۱- از پتانسیل های موجود در منطقه به خصوص کارخانه صنایع تبدیلی شرکت کشت و صنعت مغان در زمینه تبدیل این محصول ارزشمند به فراورده های شیری از طریق تجهیزات و تمهیدات اتحادیه و شرکت های تعاونی عشایری .

۲- اختصاص تسهیلات بانکی به امکانات دولتی در حد مقررات و خرید کامیون های یخچال دار و با استفاده از توان پرسنلی و تجهیزات اتحادیه به شرکت های تعاونی شیر تولیدی خانوارهای عشایری جمع اوری و از طریق عقد قراردادهای بلندمدت به کارخانجات صنایع تبدیلی استان های همجوار انتقال داده شود .

۳- از طریق ارائه تسهیلات به بخش خصوصی در مناطق عشایری کارخانجات تبدیلی کوچک با توجه به پتانسیل بالای مواد اولیه موجود در منطقه راه اندازی گردد و به هدف هر الاچیق یک کارگاه تولیدی ایجاد شود .

جدول تولیدات لبنی خانوار عشایری استان اردبیل

 

 

http://www.ashayer-ar.ir

ردیف

نام محصول لبنی

نام ماده یا مواد اولیه

تعداد افراد شاغل

میزان تولید سالیانه (کیلوگرم)

هزینه تولید هر کیلوگرم

(ریال)

مبلغ فروش هر کیلوگرم (ریال)

درآمد سالیانه فروش (میلیون ریال)

زن

مرد

*خود صرفی

دگرمصرفی

۱

شیر خام

شیر

۲۱۰۱۷

۲۶۸۲۰

۱۰۸۸۱۲۳

۲۰۶۷۴۳۴۶

۶۸۰۰

۸۴۲۰

۱۷۴۰۷۸

۲

پنیر

شیر

۲۱۸۰۰۰۰

۳۲۵۰۰۰۰

۳۲۰۰۰

۵۰۰۰۰

۱۶۲۵۰۰

۳

کره

شیر

۵۹۴۶۵

۳۲۰۲۰

۴۵۰۰۰

۷۰۰۰۰

۵/۲۲۴۱

۴

کشک

شیر

۴۲۸۰۰۰

۲۳۰۰۰۰

۱۵۰۰۰

۲۵۰۰۰

۵۷۵۰

جمع کل

۲۱۰۱۷

۲۶۸۲۰

۳۷۵۵۵۸۸

۲۴۱۸۶۳۶۶

۹۸۸۰۰

۱۵۳۴۲۰

۵/۳۴۴۵۶۹

دسته ها : تولیدات

ارسال یک پاسخ