برادران من ! امروز روز اختلاف نيست، امروز روز اين است كه همه با هم پيوسته بشويد ،همه با هم برادروار از كشور خودتان دفاع كنيد

— امام خميني(ره)

ریشه :

 وجه التسمیه نام

 وجه التسمیه این ایل با ادعاهایی به مراتب ساده انگارانه تر و بی بهره از کاوش  علمی  مواجه هستیم نظیر آنچه که حجت اله حیدری در کتاب تبارشناسی لرستان آورده اند ایشان پس از ذکر قول یکی از معمرین این ایل به نام حاج صید نازار میرزاوند مبنی بر این که چگنی ها در اصل ترک بوده اند و از آذربایجان به لرســــتان آمده اند ( شاهد : وجود کلمه ترکی «قره» در نام یکی از اجداد این ایل ! ) چنین نتیجه گرفته اند که لابد : «چگنی ها از چچن ها گرفته شده اند زیرا کلمه و چچن با هم همخوانی دارند وانگهی چچن هم آریایی هستند !»

گذشته از این ادعای ضعیف نظر دیگر همان گونه که در همین کتاب هم آمده است آن که کلمه چگنی از ریشه چگه که چشمه ایست در دامنه سفیدکوه ــ محل اسکان طوایف چگنی ــ گرفته شده است و گویا روستایی به همین نام «چگه» نیز در همان منطقه وجود دارد این نظر مورد وثوق افراد مختلفی از همین طایفه است.

در کتاب دقایق الحقایق چگن نامی ترکی است به معنی چکن یا چگین که نوعی از زرکش دوزی و بخیه دوزی است چنانچه در شعری آمده است

خروس وار سحرخیز باش تا سروتن         تباج لعل و قبای چگن بیارا یی

دکتر امان الهی بهاروند نیز نوشته اند : ظاهرا نام چگنی مشتق از نام چگن است که در منطقه میرزاوند قرار دارد

پراکندگی جغرافیایی :

علاوه بر لرستان، چگنی‌ها دراستان خراسان، بخش چگنه، استان قزوین، استان گیلان شهر لوشان، استان ایلام شهر ایلام، استان خوزستان شهرستانهای شوش و اندیمشک، دزفولاستان مرکزی بخش خنداب وشهرستان ملایر و استان فارس زندگی می کنند.

¯ در لرستان :

  بخش کوچکی از طوایف چگنی در ایران و در استان لرستان در شهرستان دوره و بخش ویسیان زندگی می کنند. 

طوایف چگنی در لرستان

طوایف ایل چگنی در لرستان عبارتند از:

  • میرزاوند – سبزوار-  ویسکرم – شاه کرم – زهراکار – رکرک – احمدبک – شیرواند – نجم سهیلی – رومیانی – فلاوند – حاتم وند – امیر – بداق – بهرامی – شرف – طولابی

¯ در استان قزوین :

طوایف عمده ای از چگنی ها در زمان شاه عباس صفوی و سپس در ادوار بعدی به ویژه در زمان آغامحمدخان به حدود قزوین کوچ داده  شده اند. مولف کتاب سرزمین قزوین در مورد اقامتگاه های اصلی این ایل می نویسد : گروه زیادی از چگینی ها در دهات دهستان های اقبال ، قاقزان و تارم و برای تمام سال ساکن هستند و تعدادی از آنها نیز ییلاق و قشلاق می کنند. ییلاق آنها در حدود ریحان دره ، خرکان، چشمه کره و کوه های ملاسوره قاقزان است و قشلاق این مردم پیرامون اورگن معلم خانی ، قراتیکان، پاچنار، جن دره و حدود خاگینه تارم و زرین خانه کنار رودخانه شاهرود است.

طوایف چگینی در قزوین

طوایف ایل چگنی در قزوین عبارتند از:

  • میرخاوند – بهادیوند – سیردیوند – پیرمردوند – مال امیر – بابایی – کلهر – نظامیوند – کوسه – خاکینه – گودرزوند – کُهگیر – گوئرزن

¯ استان آذربایجان :

شرف نامه گواهی می دهد که تیره هایی از این قبیله حداقل در دوره هایی در آذربایجان بوده است : « عشایر چگنی … از آنجا که رئیسی کارآمد و لایق داشتند در میان عراق و آذربایجان پراکنده شدند»

¯ در استان فارس :

در حوالی شیراز سکونت دارند؛ این گروه به همراهی هشت تیره دیگر شامل چلبی، پیریاپی، کافروشی، رشه وند،رمه وند، صفره وند، صوفیه وند و سینــه به سر به نام همه وند یا احمد وند شــــناخته مـــی شوند تیره هایی نیز میان ایل قشقایی و به ویژه در نواحی سیمرم هستند جغرافیای سیاسی کیهان نیز سکونت طایفه چگنی در حوالی سیمرم و در میان ایل قشقایی را تایید می کند

همچنین چگنی یکی از یازده تیره اصلی ساکن در شهرستان فراشبند واقع در جنوب غربی استان فارس است.

¯ استان ایلام :

گروه های مختلفی در بخش سرابله و شهر ایلام هستند، اینان علاوه بر پیوستگی جغرافیایی عده ای هستند که به همراهی والیان به آن منطق رفته اند.

مذهب  و زبان :

همه تیره و طوایف چگنی در ایران اقامت دارند شیعه اثنی عشر هستند 

زبان اصلی مردم چگنی لری است، از مهاجرین آنها که در قزوین زندگی می کنند ضمن حفظ اصالت زبان تاریخی خود به زبان ترکی به عنوان زبان دوم تکلم می کنند، آنها که در عراق هستند عموما زبانشان به کردی تغییر یافته است، چگنی های ساکن استان ایلام نیز عموما به کردی ایلامی سخن می گویند اگرچه معمرین هنوز زبان مادری خود را نیز به کار می برند در استان فارس نیز اصولا لهجه لری به گویش اصلی خود از بین رفته است.

۲ دیدگاه

  1. سلام اینطور که تحقیق کردم قوم چگنی طایفه ای به اسم زویار دارد.در استان کرمانشاه در منطقه پایروند چند روستا از طایفه زویار هستند که به آن دسته آبادیها بند زویار گفته میشود.

  2. haryyr گفت:

    دراستان کرمانشاه بخش کوزران هم یک روستا به این نام وجود دارد آیا این روستا ربطی به این ایل دارد؟

ارسال یک پاسخ