نشسته ( با کلاه سفید ) : آکلبعلی امیری زنگنه.ایستاده ( با کلاه سفید ) : آ سلطانمحمد زنگنه

ایل زَنگِنه یکی از ایلات کرد  بین کرمانشاه و مرز عراق است که بخش بزرگی از آن نیز در کردستان عراق زندگی می‌کنند. اکثر زنگنه‌ها ساکن استان کرمانشاه در مناطق مایدشت و سنقرکلیایی و شمال عراق هستند. بخشی از این ایل نیز در ایران در مناطق استان همدان (شهرستان ملایر)، خوزستان و استان فارس بویژه در شهرستانهای لامرد ، مهر ، فسا و کازرون، زندگی می‌کنند. برخی از طوایف زنگنه نیز در مناطق بختیاری و کهگیلویه زندگی می‌کنند. زنگنه ٔ دشتستان، در ناحیه شرق بوشهر پخش شده‌اند. در زمان صفویه طوایفی از ایل زنگنه کرمانشاه به فارس آمده در این ناحیه توطن نمودند. بخشی از طوایف زنگنه نیز در ایل قشقایی ادغام گشته‌اند.

جغرافیای ایل

معین‌الدین نطنزی، زنگنه را جزو قلمرو اتابکان لرستان محسوب می‌کند و زنگنه را جزو طوایفی نام می‌برد که به حکم اتابکان لرستان گردن گذارده بودند.  تذکره الملوک ایل زنگنه را در مجموعه‌ای مرکب از ایلات کرد و لر نام می‌برد.شرفنامه بدلیسی امرای کرد ایران را به چهار شعبه مشتمل دانسته که زنگنه یکی از آن هاست. بسیاری از نویسندگان معاصر نیز در کرد بودن زنگنه تردید نکرده‌اند.

ریشه نام 

دربارهٔ وجه تسمیهٔ زنگنه اقوال گوناگون است. برخی منابع این نام را برگرفته از نام مکانی می‌دانند که این ایل در آن‌جا می‌زیست.برخی نام زنگنه را منبعث از زنگه شخصیت افسانه‌ای در حماسه ملی ایران می‌دانند. زنگنه‌ها خود را بازمانده زنگه می‌دانند. مردوخ کردستانی خاستگاه زنگنه را کردستان عراق دانسته و زنگنه عراق را ساکن کرکوک و خانقین، در اطراف کفری و ابراهیم خانمی و اراضی سوماکمی‌داند.

پیشینه تاریخی ایل 

همه منابع مربوط هم‌داستانند که ایل زنگنه به منظور یاری پادشاهان صفوی از منطقه اصلی خود کوچیده و در منطقه جدیدی سکنی گزیده‌است. آن‌ها شاه اسماعیل اول را در جنگ‌هایش یاری داده‌اند.زمان مهاجرت زنگنه به داخل قلمرو ایران دقیقاً مشخص نیست.

نویسنده‌ای زمان مهاجرت زنگنه را پس از حمله مغول می‌داند و به قول او آن‌ها در این زمان مجموعاً سیصدهزار نفر می‌شدند که به صحرای قراباغ در شمال آذربایجان کوچیدند و در آن‌جا حکومتی تشکیل دادند.اما عمده منابع گواه آن است که مهاجرت زنگنه هم‌زمان با تشکیل دولت صفوی توسط اسماعیل اول بوده‌است. هم‌چنین گفته شده ایل زنگنه پس از ورود به ایران در کرمانشاه سکنی گزیدند.به هرحال افراد ایل زنگنه در زمان اسماعیل اول سیادت وی را پذیرفتند و تحت فرمان وی درآمدند و نزد وی به مقامات بالا رسیدند.

ایل زنگنه در رکاب شاه اسماعیل در جنگ‌های متعدد وی به‌ویژه با عثمانی‌ها شرکت کرد. یکی از این جنگ‌ها جنگ چالدران بود. در زمان تهماسب اول نیز چندتن از سرداران کرد زنگنه سلیم‌خان زنگنه و حیدرخان زنگنه به فرماندهی اسماعیل میرزا(شاه اسماعیل دوم) با عثمانی‌ها جنگیدند.شاه تهماسب برای تقویت مرزهای شرقی ایران در مقابل تهاجمات ازبک‌ها برخی کردهای زنگنه را به خراسان منتقل کرد. ایل زنگنه هم‌چنین در زمان سلطان محمدشاه در جنگ‌های ایران و عثمانی در قراباغ با عثمانی‌ها نبرد کرد.

آبادانی کرمانشاه عمدتاً توسط شیخعلی‌خان زنگنه صورت گرفت،در زمان شاه سلیمان و به‌ویژه پس از رسیدن شیخعلی‌خان زنگنه به وزارت عظمی، ایل زنگنه بسیار قدرتمند شد و کارگزاران بسیاری از ولایات (اعم از ممالک و خاصه) از ایل زنگنه تعیین شدند. چنان که در سال ۱۰۸۶ق طایفه زنگنه به معیت حسینعلی‌خان زنگنه که به حکومت بهبهان و کوه گیلویه منصوب شده بود، به بهبهان رفتند و پشت کوه را قشلاق و پیش کوه را ییلاق خود قرار دادند

در زمان نادرشاه (حک: ۱۱۴۸ـ۱۱۶۰ ق.) طایفه‌های کردزنگنه (شامل طوایف کرد، زنگنه و کردزنگنه) از کرمانشاهان به منطقه جانکی کوچ کردند.

۶ Responses so far.

  1. مسعود زنگنه اينالو گفت:

    با سلام ممنونم از اطلاعات خوبی که آرائه شده از اقوام پیشینیان وگذشتگان آیل قدرتمند زنگنه من به همه انها افتخار میکنم ارادتمند شما خوبان مسعودزنگنه اینالو از قره بلاغ فسا-شیراز

  2. سیا گفت:

    در استان کرمانشاه که بزرگسالان لر و لک هستن ،فرزندان خود رو قومی دیگر معرفی می کنند .
    ترس از این دارن که اگر بگن لر هستم یا لک اونا بگن پس شما مهاجر هستید .
    این در حالی هست حتی در زمان جنگ تحمیلی هم مهاجرت نکردن ، بلکه این کردها بودن که بیشتر به کرمانشاه مهاجرت کردند .
    الان هم فقط پاوه – سنقز و جوانرود کرد هستن .

  3. باسلام خدمت همه دوستان. بنده از طایفه کرد زنگنه هستم. اجداد من در حدود ۱۳۰ سال پیش از قلعه تل مهاجرت کردند سمت شوشتر . شخصی به اسم علی وپسرش محمد. اسم پدر علی صفر بود اسم پدر صفر رمضان بود.اگر کسی اطلاعی از پسرعموهایم دارد لطفا برای من ایمیل کند یا در صورت امکان با این شماره تماس بگیرد .۰۹۱۶۹۲۱۸۰۳۵

  4. محسن گفت:

    سلام و احترام
    ضمن تشکر
    لطفا اطلاعات بیشتری برام از زنگنه لطف کنید
    شماره واتس اپم
    ۰۹۱۷۸۷۹۴۲۲۰

  5. mohammadnoyi گفت:

    بعد از امدن به منطقه جانکی جزئ ایل بزرگ نویی گهگیلویه وبویراحمد هستند

    • ویراستار گفت:

      باعرض سلام ، راجع به طایفه بزرگوار نویی ازایلات کهگیلویه ،در تاریخ ۱۰/مرداد در این سایت وارد شده است ملاحظه کنید.
      ایل جاکی از دو طایفه لیراوی وچهار بنیچه تشکیل شده است.طایفه ویا تیره نویی زیر مجموعه چهاربنیچه میباشد

Recent Recipes

آش سورانه؛ غذای محلی...

Posted on مرداد - ۵ - ۱۳۹۵

۰ Comment

خینگل (از اصیلترین غذا...

Posted on مرداد - ۳ - ۱۳۹۵

۰ Comment

آش ماست؛ افطاری به...

Posted on آذر - ۱۰ - ۱۳۹۲

۰ Comment

بادمجان پلو؛ غذای قزوینی

Posted on آذر - ۱۰ - ۱۳۹۲

۰ Comment

Recent posts

فرهنگ و آداب و...

Posted on مرداد - ۲۳ - ۱۳۹۶

۰ Comment

جشنواره ایلات و عشایر...

Posted on مرداد - ۲۳ - ۱۳۹۶

۰ Comment

بازی های ایل قشقایی

Posted on مرداد - ۲۳ - ۱۳۹۶

۰ Comment

تولیدات عشایری

Posted on مرداد - ۲۳ - ۱۳۹۶

۰ Comment

Sponsors

  • پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری
  • پایگاه اطلاع رسانی دولت
  • پایگاه اطلاع رسانی مجلس
  • سازمان میراث فرهنگی و صنایع گردشگری