برادران من ! امروز روز اختلاف نيست، امروز روز اين است كه همه با هم پيوسته بشويد ،همه با هم برادروار از كشور خودتان دفاع كنيد

— امام خميني(ره)

ایل بالاگریوه یکی از ایلات لرستان و جزئی از مردم لر محسوب می‌شود.

ایل بالاگریوه شامل جهار طایفه بزرگ رشنو، دیرکوند، جودکی و پاپی می‌باشد.

 رشنو یکی از بزرگترین ایل های لر است که شامل طوایفی دیگر از جمله قلاوند، کلاهی و … می باشد

دیرکوندها شامل سه طایفه میر، بهاروند، قلاوندو چند طایفه دیگر هستند.

جودکی‌ها نیز شامل طایفه‌های آبسری، حدروند،دیناروند،کرم وند، کاید، شهسواروند، لتوند، لنگانی، الیاروند، بلاواسی، محمودوندو جوجه‌وند می‌باشند.

بالاگریوه نزد مردم لرستان دو معنی متفاوت می‌دهد، معنای اول همان معنای جغرافیای است. معنای دیگر بالاگریوه مردمانی لر زبان هستند که به گویشی خاص از زبان لری سخن می‌گویند، این گویش لری بالاگریوه‌ای نام دارد.

جغرافیای سکونت

بالاگریوه منطقه‌ای در جنوب استان لرستان کنونی است که وسعت آن از شرق تا بخش پاپی از شمال تا کوه هشتادپهلو از غرب تا کبیر کوه و از جنوب تا بخش الوارگرمسیری است.این منطقه که جغرافیای اصلی سکونت ایل‌های بالاگریوه است به دلیل قرارگرفتن در راه ارتباطی شمال-جنوب و شرق-غرب لرستان و ایران درطول تاریخ همواره منطقه‌ای با اهمیت بالا تلقی شده است.

گویش

گویش مردم بالاگریوه لری بالاگریوه‌ای است.تفاوت‌هایی در تلفظ برخی از کلمات نزد مردم ایل بالاگریوه نسبت به سایر منطقه جغرافیایی لری خرم‌آبادی وجود دارد.

  نامگذاری 

قوم بزرگ بالاگریوه خود شامل ایلات و طوایف بزرگی است که در نیمی از لرستان ،قسمتهایی از خوزستان و ایلام جمعیت چشمگیری را متشکل شده است. مردم بالاگریوه در وطن دوستی و وفاداری بر خاک وطن نگاهبانانی راستین در جنوب غربی سرزمین پهناور ایران هستند.

پیشینه تاریخی ایل

کتاب تبار هخامنش دیار بالاگریوه در یک نگاه

«عابدین پاپی»
مرادحسین پاپی

نکته بسیار مهم که مولف بر آن پرداخته فرهنگ تمدن یابی است به دیگر بیانی نویسنده تمدن یابی کرده است. یعنی مدنیت و قانون اجتماعی دیار بالاگریوه را با دلایل و اسناد موثق به تصویر کشانده به نحوی که با آوردن ۱۲ دلیل مستند در کتاب مزبور هخامنشی بودن دیار بالاگریوه را به تثبیت رسانده.
دلایلی از قبیل زبان و گویش مردمان بالاگریوه که گویش اصیل لری است و شبیه به گویش هخامنشیان است.
این نویسنده جهت روشن تر کردن موضوع کاوش های زبان شناسی را مزید بر علت می پندارد. دیگر آداب و رسوم بالا گریوه ای ها و از جمله نوع و شکل لباس و نیز آیین ها و ابزارآلات جنگی و غیر آن شباهتی زیاد به هخامنشیان و آریایی ها دارد.
این نویسنده ابراز می دارد که سرداری مخصوص لرها و بالا گریوه ای ها (ستره) را سدره می گفته اند و یا دستاری که بر روی کلاه می بسته اند و یا آسای شاهزاده احمد که شباهت زیادی به آروت هخامنشیان دارد
دیگر این که نویسنده معتقد است که هفت ایل و طایفه‌ی تشکیل دهنده‌ی بالاگریوه به نام های پاپی، ساکی، رشنو، دیرک ون، جودک، کوشک و بازگیر نامبردار شده اند. و با تحقیقی که مولف به انجام رسانده همه ی این نام ها آریایی و ایرانی است و دارای خاستگاه آریایی می باشند.
به گونه ای که ایشان می گوید: دیرک عنوان سکه‌ی طلای هخامنشی است.
از دیگر دلایل عمده که بر تبار هخامنش دیار بالاگریوه مهر تائید می زند واژه‌ی خوآرنمک است (گو آرنمک امروزی)
این نویسنده در کتاب خویش بیان می دارد که در کناره‌ی رودخانه سیمره خواسپس باستان در نزدیکی منطقه ی ماژین نام منطقه ای است که در متون باستان از حضور هخامنشیان در منطقه‌ی امروزی بالاگریوه را می رساند.
یکی دیگر از دلایل این نویسنده نظریه‌ی مردم شناسان و تاریخ نگاران خبره است که اعتقاد دارندقبایلی که نشان حیوان به عنوان نمونه دارند یا علاقه ای به حیوان خاص از خودشان نشان می دهند نژاد آنها به قبایل پارس باستان هخامنشیان می رسد و از این نمونه در میان بالاگریوه که به معنای بالانشین و بزرگمنش است می باشد که این نام با مفهوم هخامنش یکی است.
مهمتر این که نویسنده در جلد اول کتاب چنین آورده است که دیار بالاگریوه جایگاه هخامنشیان بوده است.
وی شوش را مرکز هخامنشی و حد و مرز جنوبی بالاگریوه عنوان داشته است. به طوری که در ادامه می افزاید که بنا بر نقل برخی از متون قدیمی کوه های شمال شوش به مانند کوه که ور و کوه های کرکی و منگره تخت گاه و استراحت گاه ییلاقی هخامنشیان بوده و حتی منطقه موسوم به کوشک در دامنه‌ی جنوبی کوه که ور و نیز شایع بودن کلمه ی کوشک در میان بالا گریوه را نویسنده از دلایل عمده مبنی بر هخامنشی بودن دیار بالاگریوه می پندارد.
نکته ی مهمتر آثاری است در دوره ی هخامنشیان، آثاری از جمله غار کلماکره و به ویژه شهرهایی از قبیل اری ترین، دوره (دورق)، اندامش، لور، گریت و … که نویسنده معتقدند این آثار که در منطقه ی بالا گریوه می باشند مربوط به دوره‌ی هخامنشیان هستند.
حاصل این که با دلایل و نشانه هایی که این نویسنده با تحقیق و پژوهش و سند مستند آورده اند در هخامنشی بودن دیار بالا گریوه و یا به بیانی از تبار هخامنش بودن این دیار تردید و شبهه ای ایجاد نمیشود.
چرا که هم از لحاظ نقلی و تاریخی همانطور که نویسنده در کتاب خویش آورده اند و هم از حیث عقلی این مهم می تواند صحت و سقم داشته باشد. و دیگر این که اکثر دلایلی که ذکر آن رفت معقول و منطقی به نظر می آیند. بدین سان که این دلایل یک نوع ارتباط و فرایند مشترک را با فرهنگ و آداب و رسوم و البته فرهنگ زیست محیطی هخامنشیان برقرار و بازگو می نمایند. به پایان آمدیم این دفتر،ولی حکایت همچنان باقی است.
عابدین پاپی
نویسنده، شاعر و روزنامه‌نگار
دومین کنگره بالاگریوه
پنجشنبه ۱۳۹۱/۰۹/۳۰برگزارشد .

۹ دیدگاه

  1. ایل آهوقلندری گفت:

    لطفا در مورد ایل آهوقلندری (سادات ) آهوقلندری هم مطلب بزارید این ایل از ۸ طایفه تشکیل شده و بنا بر آمار ثبت احوال جمعیت سادات لرستان ۱۴۰ هزار نفره که اکثریت مطلق رو این ۸ طایفه تشکیل میدن و در خرم آباد و زاغه و بخش پاپی و ویسیان و پلدختر و سیلاخورو دورود و اندیمشک و دزفول زندگی میکنن اسم طوایفشونم که هر کدام زیر شاخه (تیره) مختلفی دارند به این شرح است (( شهرخوند شهنشاهیوند مرتضی وند خلفوند ندروند طاهروند قاسموند بهراموند))

  2. سیا گفت:

    و دو ایل بزرگ دیگر بالاگریوه
    ۳- جودکی ( میرزاوند ، محمودوند و………)
    ۴- قلاوند ( …………)

  3. سیا گفت:

    رشنو ، پاپی ، ساکی جزء بالاگریوه نیستند . اینان فقط به منطقه سکونت ایلات بالاگریوه مهاجرت کرده اند .
    دو ایل ، کَلُر ( کَلُهر )و درکوند(دریکوند) مهد بالاگریوه هستند .
    ۱ -ایل که لُر [( (کَلُر یا کَلُهر ))] : از ایلات [کردعلیوند ، بهاروند ، سیاه سیاه، مرادعلیوند] ،الوندی ،گیلانی و……….. تشکیل سده است .
    ۲- درکوند(دریکوند):

    ۲ – ایلات و طوایف درکوند : (بر اساس روایت محلی ایلات ساتیاروند ،میر ، قلاوند، گلالیوند، شورابی ، طالبوند ، زینی وند ، کرفند ، یاقوند و طافی از نسل « در ک » می باشند. بنا به روایات محلی دختــــــر « دریک » به عقد بهار ( جد بهاروند ها ) در آمد و از آن زمان رابطه تنگاتنگی بین دریکونن و بهاروندها بوده که همدیگر را ( حالو – خورزا ) « دایی – خواهر زاده » می نامیدند . بر اساس روایات محلی پسران «دیرک» عبارتند از یاقو، زینی ، نجف ، گلالی ، ساتیار ، کی رف ، تافی و طالب

    بقیه طوایف فقط به ایلات بالاگریوه پیوسته اند و جزء لرهای بالاگریوه نیستند .

    • سیا گفت:

      ایلات و طوایف درکوند : (بر اساس روایت محلی ایلات یاقوند، زینیوند ، نجفوند ، گلالیوند ، ساتیاروند ، کی رفوند ، تافی و طالبوند از نسل « در ک » می باشند.

      تصحیح شد .

      میرها بالاگریوه نیستند .
      قلاوند هم خود یکی از ایل های بزرگ بالاگریوه است .

    • آ رشَ بابایی گفت:

      باسلام خدمت جناب مدیر محترم سایت و بینندگان محترم، ایل رشنو یکی از ایلات با اصالت (به قول لری بن چینه)که اکثر ایلات وطوایف دیگر بالاگریوه از آن منشعب شده اند وایل دریکوند شامل طوایف قلاوند،میر،بهاروند، کردعلیوند، واولاد دیرک وچند طایفه دیگر که هم جزء این ایل شمرده میشوند و هم دیگر ایلات بالاگریوه.مثلاً طایفه اناررویی بااینکه اصالتا جزو ایل رشنو است در ایل جمعی های دریکوند وجودکی هم حضور داشته یاطایفه بزرگ هلدی که اونهم از ایل رشنو است و در ایل جمعی دریکوند آمده.ساکی هم یکی از ایلات ویا طوایف بالاگریوه است. جودکی وپاپی هم از ایلات بالاگریوه اند. ولی بدلیل اینکه ایلات وطوایف بالاگریوه میانی روابط وهمپیمانی و خویشاوندی بیشتری نسبت به دیگر ایلات وطوایف بالاگریوه (جودکی،پاپی،ساکی)داشته اند واز لحاظ خلق وخو بهتر همدیگر را درک میکرده اند به اشتباه سه ایل یا طایفه دیگر (جودکی، پاپی وساکی) در مقابل این ایلات به اسم خودشان خوانده شده وبه اصطلاح عامه رشنو، میر،بهاروند، کردعلیوند،دریکوند،قلاوند،هلدی،آهوبرندی اناررویی، شلووند، کولچپی ودیگر طوایف وابسته را بالاگریوه میگویند. متن زیر روهم از لینک طایفه پاپی دیدم بدم نیامد به عنوان تایید حرفام بیارم :
      سفیدبهار می‌گه:
      ۱۲ مهر ۱۳۹۵ در ۱۳:۰۰
      آقا سیا جون خودت بیا ودر مورد دیگر طوایف اظهار نظر نکن!میفرمایی:ایل پاپی جزء ایل بالاگریوه نیست!دلیل خودت روهم حیدر کور که از پاپی به میان بختیاری رفته واولادحسین قلی خان پسرش خوانین بختیاری شدند،ذکر کردی!(البته این واژه یعنی بختیاری از زمان صفویه ویا نادر بر روی این شعبه از لر بزرگ نام نهاده شد).میگی رشنو بالاگریوه نیست! دلیلش رو هم بزرگی وگستردگی در استانهای لرستان ،خوزستان وایلام ذکر کردی! بعد هم میگی چون نیای دیرک بزرگ (نه دیرک پاچویی)وقلاوندوجودکی رشنواست(البته من میگم از ایل جودکی فقط نیای طایفه حیدروند که خان جودکی اند وتیره اناررویی از رشنو هستند)پس اینها هم بالاگریوه نیستند. ساکی روهم که به طریق اولی ابا داری جزء بالاگریوه بنامی!میرها هم میگی از ایلام اومدند واز لحاظ نژادی عربند،پس بالاگریوه نیستند.پس بفرما بالاگریوه فقط دوتیره از ایل دریکوند ویا به قول خودت کلهره! تاریخ چطور جعل میشه؟همینجوری!!!!

    • مسعود گفت:

      خیلی غلط کردی (:

    • مسعود گفت:

      خیلی اشتباه کنی (…. هردی) (:

    • مسعود گفت:

      خیلی اشتباه کنی (:

  4. طوایف بزرگ تشکیل دهنده ایل بالاگریوه رشنو بازگیر کردعلی وند قلاوند وخیلی ازطوایف دیگرهستندکه نام آنهاراذکرنکردید

    ویراستار :باتشکر تصحیح گردید

ارسال یک پاسخ