امید است به همت همه ملت، اقشار همه ملت، عشایر محترم ایران ، تمام اقشار ملت این بار سنگین به منزل برسد

— امام خميني(ره)

هَرَکی (هه رکی-هه رگی-هرکه‌ای-هاآگاری) یکی از ایل‌های کرد  هَرَکی ایران بیشتر در منطقهٔ غربی و شمال غربی استان آذربایجان غربی ایران ساکن است و زبان مردم این ایل کردی کرمانجی است.

ایل هرکی در گذشته تابستان‌ها به ایران می‌آمدند و زمستان‌ها به جلگهٔ موصل می‌رفتند.

نحوه انتحاب رییس ایل

ایل هرکی از سه طایفه تشکیل شده و هر یک از طوایف نیز به تیره‌ها منشعب می‌گرد. ایل هرکی از جمله ایلاتی است که مقام ریاست آن انتخابی است و مانند انتخابات ریاست جمهوری اغلب کشورها عمل می‌شود.

نحوه انتخاب این مقام در طایفه سیدان در انتخابات رئیس، همه افراد ایل حق رأی ندارند، بلکه ۱۳ نفر از سران یا رهبران و به اصطلاح ریش سفیدان و بزرگان خاندان که عموماً از تیره‌های اصلی هستند حق شرکت و رأی دارند و می‌توانند هم رئیس را انتخاب کنند و هم او را از مقام خویش عزل نمایند.

علاوه بر مقام ریاست ایل که پس ازتایید۱۳تیره اصلی، پست قائم مقامی ریاست ایل نیز مطرح است و این مقام نیز خاص تیره مام موسی وبعضا میرزاشیخا است که در غیاب رئیس ایل، زمام امور را به‌دست می‌گیرد.

تیره‌های اصلی یا پیساقا وریاست ایل

شامل تیره‌های لباسی، مال باس(ماله باسی)، میرزاشیخا، مام موسی، ماله‌سوار، ماله چاوشن، می‌ساندینی، ماله‌سن، خودادائی، ماله‌به، کی (گ ی)، تیلی و ماله خان می‌باشد.

طوایف ایل هرکی قبل از مشروطه کوچ‌رو بودند و معمولاً از اردیبهشت به مدت چهارماه به مناطق ییلاقی واقع در کوه‌های مرزی ایران و ترکیه و ایران و عراق کوچ می‌کردند،

ریاست ابل هه رکی در گذشته نیز در هر منطقه جداگانه بوده در منطقه ترگور شادروان امیرخان (فرزند رشیدبیگ و پدر افشین بیگ)

در منطقه مرگور محمدامین حاتمی (فرزند شادروان محمدحسین حاتمی و پدر حاج پیروت حاتمی)

و در منطقه دشتبیل نیز زنده یادحاج احمدبیگ نعمتی (فرزند شادروان حاج طه آغا نعمتی و پدر حاج مهران بیگ نعمتی) این مهم را در گذشته عهده دار بودند

و همانند رؤسای عشیره هر کی امروز رابطهٔ خیلی گرمی با یکدیگر داشتند و هیچکدام از آنها خود از دیگری برتر به حساب نمی‌آوردند. به آشتی همگانی (نقاط مشترک برسیم و کسی را مورد اهانت و اختلاف گر ندانیم…

طایفه های هرکی ورئسای آنها

عشیره هرکی به سه طایفه بزرگ بنام‌های:مندان، سیدان، سرهاتی دارد که در سه منطقه دشتبیل، مرگور و ترگور سکونت دارند و شغل بیشتر آنها کشاورزی و دامداری است و هر کدام از طوایف و مناطق رییس عشیره جدا گانه خود را دارند.

ریاست عشیره هرکی در این سه منطقه به ترتیب:رییس عشیره هرکی (مندان و سرهاتی) در منطقه دشتبیل حاج مهران بیگ نعمتی.

رییس عشیره هرکی (سیدان) در منطقه مرگور حاج پیروت حاتمی.

رییس عشیره هرکی (مندان) در منطقه ترگور حاج افشین بیگ جهانگیری می‌باشند

حاج مهران بیگ نعمتی در روستای آغبلاغ (کانی سپی)، حاج پیروت حاتمی در روستای لورزینی و حاج افشین بیگ جهانگیری در روستای موانه سکونت دارند و اینکه هر کدام آنها در مناطق خود فرمانده بسیج عشایری هستند

تیره‌های منشعب ایل هه رکی

اقوام آریایی تبار هه رکی را می‌توان به دو قبیلهٔ ماد، ماژیاماگ و آریزانت نسبت داد.

ایل هرکی به سه عشیره تقسیم می کردد:

۱-عشیرهسیدان

۲-عشیرهمندان

۳-عشیرهسرهاتی

عشیره سیدان

شهرستان (ارومیه) درمنطقه (مرگور) عشیره هرکی منطقه مرگور را عشیره سیدان تشکیل می‌دهد که ریاست عشیره را حاج جعفر حاتمی\معروف به حاجی جور) عهده دار می‌باشند.

شهرستان سلماس

شهرستان (اشنویه) در شهرستان اشنویه و منطقه دشتبیل اشنویه عشیره سیدان در ان سکونت ندارند.

شهرستان مهاباد

عشیره سرهاتی

شهرستان ارومیه

شهرستان اشنویه در منطقه (دشت بیل) عشیره سرهاتی در ایران کم هستند و بیشتر آنها در عراق سکونت دارند وآن مقدار کم نیز در منطقه دشتبیل زندگی می‌کنند که حاج مهران بیگ نعمتی(فرزند شادروان حاج احمدبیگ نعمتی) سر عشیره منطقه دشتبیل و ایل هرکی را رییس عشیره خود می‌دانند.

عشیرهمندان

شهرستان ارومیه در منطقه (ترگور) عشیره مندان در ترگور زیاد هستند که حاج افشین بیگ جهانگیری ریاست تمام عشایرهرکی را عهده دار می‌باشند. این مسئولیت خطیر بر مبنای اصول اساسی مرسوم در عشیره هه رکی و در پی تصمیم جمعی افراد ایل هه رکی و بویژه بیعت ریش سفیدان تمام خانواده‌های ایل هه رکی ایران در سال ۱۳۷۸ ه. ش و در پی فوت پدر بزرگوارشان (مرحوم امیرخان) به ایشان رسید.

شهرستان اشنویه در منطقه (دشتبیل) عشیره هرکی منطقه دشتبیل را بیشتر عشیره مندان تشکیل می‌دهد و رییس عشیره آنها نیز حاج مهران بیگ نعمتی است. منطقه دشتبیل از لحاظ سبک و روش عشایری از تمامی مناطق بهتر بوده و رییس عشیره خود را بسیار دوست می‌دارند واحترام خاصی برای ایشان قائل هستند و بیشتر مشکلات خود را نزد ایشان حل می‌نمایند و در همه جا سربلند و سرافراز تر نسبت به عشایر و مناطق دیگر بوده‌اند.

۷ دیدگاه

  1. به خاطر مطالب جذابتون خیلی ممنون فقط اشکالات زیادی داره مثلا هرکی های اشنویه که مندل نیستن پس آقاهستن یکم مطالبتونو درست کنید

  2. هرکی مندان گفت:

    خانواده ی جهانگیری از کی رییس ایل هرکی مندا شده اونا فقط رییس خانواده جهانگیری هستن ن مندان رییس ایل هرکی مندان خود خانواده مندان هست

  3. محمد حسین گفت:

    دوست عزیز نمیدانم چرا اینقدر اسرار داری پسوند ((بیگ)) را برای افشین و یا مهران و یا حاجی پیرو بکار ببری.در ضمن تمام مطالبی را که در خصوص انتخاب رئیس عشیره بیان کرده اید اصلا” در حال حاضر وجود خارجی ندارد و از کل عشیره شاید ۱۰ نفر هم این افراد را به عنوان رئیس قبول نداشته باشند.بنده هم مثل حضرت عالی کرد و از عشایر ارومیه هستم و تا به حال با توجه به سن بیشتری که نسبت به حضرت عالی دارم چنین انتخابات واهی را ندیده ام.بنده اصالت خانوادگی مرحوم رشید بگ را و یا محمد امین حاتمی را منکر نیستم ولی چرا باید افسانه های اینچنینی را در عصر حاضر که توهینی به ملت کرد است رواج دهیم.بعضی از این روسای جوان آن چنان توهم برشان میدارد که اخلاق و ادب را که خمیر مایه هر کردی است را نیز از یاد برده و در مراسمات و مجالس چند قدم از ریش سفیدانی که نسبت فامیلی هم دارند باید جلوتر حرکت کنند انگار میخواهند با بروز بی نزاکتی بزرگواری را برای خودشان کاسب شوند.و گاها” بخصوص در مساجد مشاهده میشود بعلت ازدحام این نوکیسه ها حتی جای سر پا ایستادن هم باقی نمی ماند انگار عارشان می آید در خانه خدا مثلاچند قدم پایین تر بنشینند.در ضمن گاها” در خانوده های آنها بر سر ریاست اختلافات بوجود می اید بخصوص در بین عشیره هرکی که هر روستا چند تا رییس دارد و هرکس ادعا می کند که خودش رییس است.بنده خدا کدام یک از این روسای که نام بردید تحصیلات دانشگاهی دارد که بنده و شما به آن افتخار کنیم.فرزند کدام یک از آنها در دانشگاههای برتر کشور مشغول تحصیل است؟خوب نیست به اسم یاد ببرم ولی یکی از روسای که نواده یکی از بزرگان ایل شکاک بوده در هنگام نیاز به ملت مشاهده کردم که در تمام مراسمات و مجالس ترحیم حضور دائمی داشتند ولی حالا چی آیا کسی را می شناسد و یا کسی را اصلا” آدم به حساب می آورد؟تازه اینان بزرگ زاده هستند و در جوار اینها همیشه تعدادی قاچاقچی بی اصل و نسب هم دیده می شوند که آنها را از نظر مالی تغیه می کنند و مجالس عیش ونوش را گرم می کنند کسانی که به ناحق به سرمایه های زیادی دست یافته اند و به جای اینکه این سرمایه باد آورده را در راههای خیر و ثواب خرج کنند خرج عیاشی ها و بریز و بپاش های خود و دوستان دیگر شان می کنند و در تمامی مجالس و مراسمات مورد تقدیر و احترام علمای دینی!!!! و دیگران هستند .در کنار اینها باید از مردمی هم گفت که با دستهای پینه بسته و با کارگری و کسب مال حلال فرزندانی را تربیت کرده اند که مایه افتخار همه ملت هستند.در سیلوانا شخصی وجود دارد که شاید به غیر از خود اهالی سیلوانا کسی او رانشناسد چون نه پول دار است و نه عالم آیینی و نه قاچاقچی مواد افیونی.او شخصی است که زندگی را با کار گری و زحمت زیاد می گذراند.کسی که در کنار تمام نداریها پدر بیمارش و معلولش را چندین سال تر و خشک کرد.و موفق شد فرزندانی را تربیت کند که رتبه های سه رقمی در کنکور کسب کنندو حال دو تا فرزندش در یکی از دانشگاههای معتبر مثل تبریز در حال تحصیل می باشند.سرور گرامی شما چرا با این امکاناتیه دارید از چنین الگو های برای مردم سخن به میان نمی آورید.چه لزومی دارد مثلا”از مهران بیگی که فقط فخر فروشی را بلد هستند صحبت به میان آمورید؟

  4. کرد اصیل گفت:

    با عرض سلام مجدد وبلاگ جالبی دارید و اگر پیرامون عشیرت هرکی سوالی یا مطلبی داشته باشید خوشحال میشوم که در راستای بهبود و تکمیل اطلاعات در مورد عشیرت هرکی یا هر عشیره دیگری از کردستان کمک کنم میتونید از طریق جی میل با من تماس داشته باشید خوشحال میشم

  5. کرد اصیل گفت:

    اولا مهران نعمتی رییس هرکی سرهاتی و مندان نیست مهران نعمتی خودش از طایفه عیسی بوده که طایفه ای از طوایف مندان ایل هرکی میباشد و در ضمن حتی رییس هرکی مندان هم نیست چون در ایران و عراق رییس هرکی مندان خانواده جهانگیری بوده و هست و خانواده مهران نعمتی از گذشته تا کنون همیشه دنباله رو آنها بوده اند. در ضمن هرکی سرهاتی در منطقه دشت سکونت دارند و روسای آنها از روستای شملکان هستند.

ارسال یک پاسخ